Home » Learn More » Lijf en leden » De binnenbocht

De binnenbocht

Relax More - De  binnenbocht 1

Recent schreef ik over druk en onder­sti­mu­la­tie en hoe zich dit ver­houdt tot een belang­rij­ke bood­schap in de trai­ning Mind­ful­ness en in onze Tai Chi en Qig­ong les­sen: goed voor jezelf zor­gen.

Teveel druk ver­wordt tot stress en van teveel stress wor­den we ziek. Ech­ter: van te wei­nig actie en prik­kels óók. Dit geldt ook voor men­sen met een kwets­ba­re gezond­heid en/of chro­ni­sche aan­doe­ning. Hoe vin­den we het midden?

Een juiste dosis

Even een zij­paad­je: Bij medi­cij­nen spreekt men van een the­ra­peu­ti­sche breed­te. Dit is de ruim­te die er is tus­sen de hoe­veel­heid medi­cijn die mini­maal nodig is om een effect te krij­gen en aan de ande­re kant de hoe­veel­heid medi­cijn die over­do­se­rings­ver­schijn­se­len geeft. Te wei­nig medi­cijn heeft geen zin, teveel is schadelijk.
Er zijn medi­cij­nen met een gro­te the­ra­peu­ti­sche breed­te, waar veel ruim­te is voor een arts om de dose­ring te ver­ho­gen of ver­la­gen; en er zijn medi­cij­nen met een smal­le of klei­ne the­ra­peu­ti­sche breed­te. Hier­bij zijn de risico’s op over­do­se­ring gro­ter en is er wei­nig ruim­te om een dosis aan te passen.

Een soort­ge­lijk feno­meen zien we bij bewe­gen of spor­ten. Neem iemand die hele­maal fit is en iemand met een kwets­ba­re gezond­heid: de fit­te mens kan een flin­ke (piek)belasting aan zon­der noe­mens­waar­di­ge klach­ten te krij­gen. Je zou kun­nen zeg­gen dat er een gro­te the­ra­peu­ti­sche breed­te is.
De kwets­ba­re mens zal bij bewe­ging of spor­ten snel­ler en waar­schijn­lijk ook lan­ger klach­ten heb­ben. De hoe­veel­heid bewe­ging die the­ra­peu­tisch of heil­zaam is, ligt tus­sen veel nau­we­re gren­zen.

Nogmaals: luisteren

Het is begrij­pe­lijk om het lichaam te ont­zien als het weer­bar­stig is of veel klach­ten geeft na inspan­ning. Zie­hier nog­maals het belang van het leren luis­te­ren naar de sig­na­len van het lichaam en het her­ken­nen van de nei­ging tot over­schrij­ding van grenzen.

Niets doen leidt tot ver­lies van moge­lijk­he­den en een (nóg) lage­re inspan­ningsto­le­ran­tie; maar je doet zo snel teveel, lijkt het…
Hier speelt de kwa­li­teit van bewe­gen en de mind­set waar­mee het gebeurt een gro­te rol.
Dus laten we terug gaan naar de vraag: hoe vin­den we het midden?

Twee pijlers

Het is niet moge­lijk om een vol­le­dig ant­woord te geven op deze vraag in een geschre­ven bericht als dit. Ik wil meer een schets neer­zet­ten van hoe dit pad eruit zou kun­nen zien, geba­seerd op de eigen erva­ring en die van de vele cur­sis­ten die ik in de loop van de jaren heb mogen begeleiden.

De twee pij­lers die de basis vor­men waar het maken van keu­zes op rust, zijn leren luis­te­ren naar het lichaam en ken­nis heb­ben van wat nor­maal is.
Daar­na kan dit geduid wor­den en omge­zet in (niet-)handelen.
Laten we de eer­ste pij­ler nader explo­re­ren en wat die­per ingaan op het leren luis­te­ren naar je lichaam.

Stop en luister

Hoe voelt u zich nu? Stopt u s.v.p. even met lezen, neem even de tijd de vraag zijn werk te laten doen. Hoe voelt u zich nu?
Moge­lijk dat er nu een ant­woord komt in de vorm van ‘lek­ker’, ‘gespan­nen’, ‘moe’ of wat ook. OK. Maar hoe weet u dat? Hoe weet u dat u zich lek­ker, gespan­nen of moe voelt?

Het ant­woord zit in de vraag, name­lijk voe­len. En, voor­dat we voe­len is daar het belang­rij­ke moment om de ruim­te te schep­pen om te kun­nen voe­len, te mer­ken hoe het­geen gevoeld wordt bij­na direct een reac­tie trig­gert. En daar dan niet in mee­gaan, maar terug gaan of blij­ven bij voelen.

Hoe en wat…

In de mind­ful­nesstrai­ning stel­len we de vraag hoe voel je je nu min­der vaak als de vraag wat voel je nu. Want dat is het genie­pi­ge van het vra­gen naar hoe iemand zich voelt. Je vraagt eigen­lijk naar een con­clu­sie, een oor­deel over het gevoel. We zijn daar zo goed in gewor­den dat we de kunst van het voe­len zelf ver­ge­ten zijn. Het hele voe­len is gece­re­bra­li­seerd, ver­wor­den tot een ver­stan­de­lij­ke exer­ci­tie. Ieder voe­len wordt gevolgd door voor­ba­ri­ge con­clu­sies, vaak let­ter­lijk: voor­dat het voe­len klaar is, is het oor­deel geveld.

Dat is tegen­strij­dig, jam­mer en tragisch.

Diskwalificatie

Als je oefent voor een hard­loop­wed­strijd, kun je tij­dens het trai­nen de vrij­heid nemen om de bin­nen­weg te nemen, boch­ten af te snij­den en ‘de kant­jes eraf te lopen’. Dat ziet immers niemand…
Dat kan tij­dens de wed­strijd niet. Iede­re meter moet gelo­pen wor­den, anders wordt je gediskwalificeerd.

In het dage­lijks leven — waar we ook een soort wed­strijd van maken, niet­waar? — die­nen we ons han­de­len af te stem­men op ons voelen/gevoel, zodat we over­be­las­ting tij­dig beluis­te­ren. Maar ja, als dit luis­te­ren of voe­len onder­ont­wik­keld is geble­ven, als we tij­dens ons leven steeds de bin­nen­bocht heb­ben geno­men bij het voe­len — of eigen­lijk ons best heb­ben gedaan om niet te voe­len - dan wor­den we soms ook gedis­kwa­li­fi­ceerd. Terug gefloten.

De man met de hamer voe­len we meest­al wél… Al is je leven nog zo snel, de burn-out ach­ter­haalt je wel. Dat geeft een nieu­we dimen­sie aan het gezeg­de ‘Wie niet horen wil, moet maar voelen’…

Het leven gaat snel, het oefenen moet daarom langzaam

Om een leven te lei­den op vol­le snel­heid, om snel te kun­nen han­de­len, om te weten wat je moet doen en daar­bij je intu­ï­tie te betrek­ken, is het nodig het voe­len te oefe­nen. Dit doe je net zoals top­spor­ters hun tech­niek oefe­nen: in slow moti­on.

Hard­lo­pers en schaat­sers nemen regel­ma­tig de tijd om in een lang­zaam tem­po het neer­zet­ten van de voe­ten en de schaat­sen te oefe­nen, de afrol gede­tail­leerd te erva­ren, de juis­te hoek van de knie te vin­den en de opti­ma­le hoog­te voor het door­zwaai­en van het onder­been te vin­den. Dit wordt weke­lijks en soms vaker in video-ana­ly­se nader bestudeerd.
Zo moe­ten wij af en toe ons lichaam stil­zet­ten en luis­te­ren naar wat er alle­maal in lichaam en geest gebeurt.

Relax More - De binnenbocht

Boven­staand plaat­je vond ik op een web­si­te over Tai Chi. Een beweeg­dis­ci­pli­ne die lang­zaam geoe­fend wordt (daar staat Tai Chi om bekend), maar op vol­le snel­heid zijn toe­pas­sing vindt.

Neem de tijd

Wat is dan luis­te­ren naar het lichaam? Niet veel meer dan de tijd nemen, ruim­te schep­pen. Voe­len. Opmer­ken wat het gevoel zelf is, en wat het is dat je ermee doet. Ieder gevoel zal name­lijk een gedach­te of weer een ander gevoel trig­ge­ren. Dat is geen punt en ook las­tig tegen te gaan, maar het patroon kan wel door­zien wor­den. Het auto­ma­tis­me hoeft niet de baas te zijn.

De vraag is belangrijk, het antwoord niet echt

Het gaat erom de juis­te vraag te stel­len. Wat voel ik nu? Wat doe ik ermee? En ver­vol­gens: Kan ik het zo laten zoals het nu is?
Maar niet als je het een ant­woord denkt (!) te heb­ben, den­ken dat de ‘opdracht’ klaar is.
Neen. Drie­werf neen. Het risi­co van het ant­woord is dat je denkt dat de vraag opge­lost is en daar­mee niet opnieuw gesteld hoeft te worden.

We moe­ten terug naar de vraag en deze opnieuw stel­len: OK, en wat voel ik NU?
Opnieuw tijd en ruim­te maken om te voe­len. Niet jezelf terug trek­ken in je verstand.
Dan zou u name­lijk (weer) de bin­nen­bocht nemen en leert u het nooit…

Iede­re stap is onder­deel van uw training…

Bin­nen­kort het vol­gen­de deel van dit vier­luik, over ‘nor­maal’…

Foto: Mar­tins Zem­lic­kis on Uns­plash

5 1 stem
Beoordeel artikel
Abonneer
Laat me weten als er
guest
2 Reacties
Oudste
Nieuwste Meest gestemd
Inline reacties
Bekijk alle reacties
2
0
Wil je een reactie geven op dit artikel? Cool!x
Scroll to Top