Home » Learn More » Natuur & Kunst » Een belangrijke foto

Een belangrijke foto

Een prach­tig film­pje, dat is het. Het begint al met de muziek: “Shi­ne on you cra­zy dia­mond” van Pink Floyd, dit film­pje van ESA/NASA, geti­teld Keep loo­king up, opge­dra­gen aan astro­noom Carl Sagan. Hier­on­der de door mij ver­taal­de tekst van het filmpje:

Het uni­ver­sum is groot. Dat weten we instinc­tief; het reso­neert in ons op een diep niveau. We horen ook hoe groot het is wan­neer we een pla­ne­ta­ri­um bezoe­ken, een astro­no­mie­cur­sus vol­gen of als we omhoog kij­ken tij­dens een hel­de­re nacht.
Maar weten dat iets groot is en in staat zijn dit te visu­a­li­se­ren zijn twee ver­schil­len­de din­gen. Wan­neer astro­no­men pra­ten over de afme­tin­gen van ons uni­ver­sum, vin­den ze het leuk om dit uit te leg­gen met gro­te getal­len. Voor astro­no­men en kos­mo­lo­gen, die iede­re dag met dit soort getal­len wer­ken, is dit gesne­den koek. Voor hen wel…

Voor de rest van ons daar­en­te­gen zijn deze getal­len zo groot dat we met een mond vol tan­den staan wan­neer we ze horen. Het pro­bleem is dat ze gewoon te groot zijn om bete­ke­nis te kun­nen heb­ben. En de astro­no­mie zit boor­de­vol met dit soort getallen.

En dus gaan we ver­der met ons dage­lijks leven; we rij­den naar ons werk, koken ons eten, plaat­sen video’s op You­Tu­be. Het is dan mak­ke­lijk om de rest van het uni­ver­sum te ver­ge­ten. Het is gewoon té mak­ke­lijk om in beslag geno­men te raken met onze alle­daag­se bezig­he­den. We heb­ben ten­slot­te bete­re din­gen te doen dan te den­ken over hoe groot het uni­ver­sum wel is.

Maar goed, laten we niet al te hard oor­de­len over ons­zelf. Natuur­lijk doet het uni­ver­sum ertoe, maar de getal­len waar­van gespro­ken wordt zijn gewoon­weg te groot om te bevat­ten. Onze her­se­nen zijn niet in staat getal­len als 78 mil­jard te begrij­pen. Dat is name­lijk de groot­te van het uni­ver­sum: 78 mil­jard licht­ja­ren in door­sne­de. Het uit­spre­ken van dat getal helpt niet echt, wel?
Geluk­kig is er een foto gemaakt die ons kan hel­pen te zien hoe groot dat getal wer­ke­lijk is. In een oogopslag.

In 1995 keek de Hub­ble ruim­te­te­le­scoop gedu­ren­de 10 dagen lang naar een onop­val­len­de plek in de ruim­te. Een plek ter groot­te van 1/10 van de door­snee van een vol­le maan [bron]. De resul­ta­ten stem­den tot nede­rig­heid op galac­ti­sche schaal. Het beeld werd gevuld met dui­zen­den ster­ren­stel­sels. Onge­veer 3000 ster­ren­stel­sels wer­den ont­dekt in een deel van de ster­ren­he­mel dat op het oog com­pleet leeg lijkt.

Neem even een ogen­blik om dit in per­spec­tief te zien.
Wij leven op een pla­neet, één van 8 in ons zon­ne­stel­sel (en dan Plu­to nog). Deze pla­ne­ten cir­ke­len om een nog­al onop­val­len­de ster. Onze ster bevindt zich in een ster­ren­stel­sel; één van de 500 mil­joen in ons melk­weg­stel­sel.
Jaja, weer gro­te getal­len, maar hou nog even vol.
Laten we kij­ken naar een ster­ren­stel­sel in het ster­ren­beeld Gro­te Beer (Ursa Major), een melk­weg­stel­sel dat veel op het onze lijkt. Een melk­weg­stel­sel waar de groot­ste en meest gede­tail­leer­de foto ooit van is gemaakt door de Hub­ble ruim­te­te­le­scoop. Ieder punt­je van licht op de foto is een ster, ieder afzon­der­lijk punt­je.
Som­mi­gen zijn gro­ter, en som­mi­gen zijn klei­ner dan onze zon, maar het zijn alle­maal ster­ren. Velen van hen zul­len pla­ne­ten om zich heb­ben cir­ke­len. Als je naar deze foto kijkt lijkt het idee dat de aar­de de eni­ge pla­neet is in het hele uni­ver­sum waar leven voor­komt wel­haast absurd.
Het lijkt veel waar­schijn­lij­ker dat er veel meer pla­ne­ten als de onze zijn.

Ons melk­weg­stel­sel is er slechts één van velen in onze zoge­naam­de loka­le groep. En er zijn veel, heel veel melk­weg­stel­sels.
Wan­neer we naar de ster­ren kij­ken kun­nen we hoog­uit zo’n 3000 ster­ren zien op een hel­de­re, don­ke­re nacht. Het is dan ook mak­ke­lijk te den­ken dat dit alles is wat er is; het uni­ver­sum lijkt eigen­lijk hele­maal niet zo heel groot.

Nu weten we wel beter. De Hub­ble deep field tele­scoop helpt ons te begrij­pen hoe groot ons uni­ver­sum fei­te­lijk is.
Het ver­haal is nog niet hele­maal uit. Later, in sep­tem­ber 2003, deed de Hub­ble het opnieuw. Dit keer keek hij weer naar een onop­val­lend deel van de ster­ren­he­mel, maar nu voor maar liefst elf dagen ach­ter­een. Er wer­den ver­schil­len­de detec­to­ren en fil­ters gebruikt. Dit­maal zag men dit:

Het ultra die­pe veld. Dit is verste weg dat we ooit heb­ben kun­nen zien in het uni­ver­sum. Meer dan 10.000 ster­ren­stel­sels staan er op deze afbeel­ding; iede­re stip, vlek en smeer is een com­pleet sterrenstelsel.

En iede­re stip bevat mil­joe­nen en mil­joe­nen ster­ren; bij iede­re ster is het moge­lijk dat pla­ne­ten erom­heen cir­ke­len, en op veel pla­ne­ten zou een bescha­ving tot de moge­lijk­he­den kun­nen behoren.

Dit is dus wat er is als we naar een schijn­baar lege plek aan de ster­ren­he­mel kij­ken, waar niets lijkt te zijn. Dit is het aan­tal ster­ren­stel­sels in niets. Een afbeel­ding van 78 mil­jard licht­ja­ren.
Een afbeel­ding die ons laat zien hoe klein wij zijn.

Het is de meest belang­rij­ke foto die ooit door de mens­heid is gemaakt.

Zo, daar kunt u hope­lijk het week­end even mee door­ko­men.
Voel u nede­rig en geniet ervan!

0 0 stemmen
Beoordeel artikel
Abonneer
Laat me weten als er
guest
0 Reacties
Inline reacties
Bekijk alle reacties
0
Wil je een reactie geven op dit artikel? Cool!x
Scroll to Top