Populair

Mindfulness is populair. Niet zo raar, als je ziet hoeveel erover geschreven wordt, hoeveel onderzoek er gedaan wordt en hoe keer op keer uit deze onderzoeken blijkt dat hetgeen deelnemers rapporteren ook wetenschappelijk aangetoond kan worden: meer rust, meer energie, betere concentratie, je tijd zinvoller besteden, minder moeheid, en ga zo maar door.

Er komen ook steeds meer mindfulnesstrainers. Daar heb ik op zich geen problemen mee, als al die mensen hun eigen beoefening net zo serieus nemen als ik de mijne. En laat ik daar nu nét wat vraagtekens bij hebben…

Een professionele mindfulnesstrainer?

Maar hoe kies je nu een goede mindfulnesstrainer? Mindfulnesstrainer is immers geen beschermd beroep. Iedere trainer, coach, HR-manager, psycholoog, meditatieleraar of -beoefenaar, banket- of koekenbakker mag zich mindfulnesstrainer noemen.
Al dan niet met wat knip- en plakwerk weten deze mensen vaak prima een toonbare en inhoudelijk correcte website en folder in elkaar te knutselen. (En zo gaat dat ook wel eens, weet ik…)

Dus hoe scheid je nu kaf van koren? Hoe beoordeel je nu of de mindfulnesstrainer van je keus ook inderdaad een programma verzorgt dat de naam mindfulnesstraining terecht draagt? Wat aansluit bij waar jij naar op zoek bent; óf wat jij nu nodig hebt? (Deze twee hoeven niet noodzakelijkerwijs overeen te komen…)
Hoe maak je een keus in die grabbelton van trainers die er momenteel is? Wie is een professional en wie (nog) niet?

Want laat me duidelijk zijn: bij het toepassen van mindfulness bij een overspannenheid of burn-out en het herstellen ervan en bij een depressie gaat het echt om meer dan alleen wat adem- en ontspanningsoefeningen.

Zoektocht

Meedoen aan een 9-weekse mindfulnesstraining vraagt best het een en ander van deelnemers. Er wordt van je verwacht dat je dagelijks 45–60 minuten oefent. Dat is niet niks als je al een drukke agenda hebt en verantwoordelijkheid draagt voor gezin en werk. Als je overweegt om je aan te melden voor een training, is het belangrijk dat je een deskundige en bij je passende trainer kiest. De meeste zoektochten beginnen op internet, al dan niet via mond-op-mond reclame.

Sommige trainers schrijven regelmatig artikelen over hun vakgebied in een periodieke e-mail nieuwsbrief of een blog. Op die manier laat een trainer al iets van zichzelf zien. Wie hij is, hoe hij tegen bepaalde zaken aankijkt of de vertaalslag maakt van de training naar het dagelijkse leven.

Dat is al heel belangrijk voor de beeldvorming. Misschien dat de volgende punten nog wat extra handvatten kunnen bieden.

Aandachtspunten bij het kiezen

Is de trainer opgeleid tot mindfulnesstrainer?

Mindfulness is niet slechts een simpele techniek die je zo even oppikt en zonder relevante achtergrond kunt overdragen in een trainingssetting. Ik heb een tijd geleden een boek gelezen waarin beweerd werd dat je toch wel minstens een half jaar ervaring moest hebben…  Een ernstige devaluatie van alles wat mindfulness behelst.

Alle oefeningen die je krijgt aangereikt zijn erop gericht je meer opmerkzaam te maken. Van je plezierige, maar ook onplezierige gedachten, gevoelens en lichamelijke sensaties. Dat kan confronterend zijn. En er zijn meer valkuilen. Het is daarom belangrijk een trainer te kiezen die goed opgeleid is om jou in het proces van ‘wakker worden’ te begeleiden.

Een uitstekende opleiding tot mindfulnesstrainer is die van het Instituut voor Mindfulness. Johan Tinge is hiervan de drijvende kracht. Samen met Lies Bijl is hij degene geweest die Mindfulness in Nederland heeft geïntroduceerd.

Welk mindfulnessprogramma wordt aangeboden?

Het mindfulnessprogramma dat door Jon Kabat-Zinn is ontwikkeld en waarnaar ook het meeste wetenschappelijk onderzoek is gedaan is de training Mindfulness Based Stress Reduction / MBSR, in het Nederlands ‘Aandachttraining’. Daarnaast is er een variant, genaamd Mindfulness Based Cognitive Therapy / MBCT, die vooral bedoeld is bij depressieve klachten en ook goed onderzocht is.

Dan zijn er een aantal varianten ontstaan waarvan nut, noodzaak en werkzaamheid nog niet vast staan.

Is de trainer aangesloten bij een beroepsvereniging?

Beroepsverenigingen bewaken en bevorderen de kwaliteit en deskundigheid van aangesloten leden. In Nederland bestaan twee verenigingen waar mindfulnesstrainers zich bij kunnen aansluiten. De eerste is de Vereniging Mindfulness Based Trainers in Nederland en Vlaanderen (VMBN.nl). De tweede is de Vereniging Voor Mindfulness (verenigingvoormindfulness.nl).

De VMBN bestaat het langst. Eén van de grondleggers van mindfulness in Nederland (Johan Tinge) heeft mede aan de wieg gestaan van deze vereniging. De VMBN stelt hogere kwaliteitseisen en voorwaarden voor certificering als mindfulnesstrainer dan de VVM. Het is goed om te checken of en zo ja, bij welke vereniging een mindfulnesstrainer is aangesloten. Dit kan ondersteunend zijn in het verdere selectieproces. Bij een trainer die niet is geregistreerd zou ik, gezien de keus in trainers die er al is én het feit dat de eisen van de VVM niet heel hoog zijn, sowieso vraagtekens zetten.

Wat is de ervaring en achtergrond van de trainer?

Het is belangrijk dat een mindfulnesstrainer, naast de vaardigheden die nodig zijn om de training te begeleiden, zelf ruime persoonlijke ervaring heeft met de beoefening van meditatie en mindfulness. We hebben het immers niet over een techniekje dat je in een weekendworkshopje aan kunt leren. Een stevige basis van de trainer in het beoefenen van meditatie in leven en werk mag verwacht worden en is gewoon logisch, gezien de aard, geschiedenis en doelstelling van mindfulness en meditatie.

Zou je pianolessen nemen bij iemand die er alleen boeken over gelezen heeft?
Bij pianospel kun je snel bepalen of de leraar goed kan spelen, dat kan hij laten horen. Bij mindfulness ligt dat helaas net iets gecompliceerder. Een mooie website zegt niets over de kwaliteit van de trainer. Zijn bagage en achtergrond zegt al heel wat meer.

Wees kritisch op trainers die nog maar kort (ik vind 5 jaar erg kort…) met de materie bezig zijn, en al helemaal als ze melden dat ze langere ervaring niet nodig vinden. Het vanuit ervaring ‘belichamen’ van mindfulness door een trainer waarborgt een passende begeleiding, met begrip en mededogen voor alle ervaringen van deelnemers.

Wat biedt de trainer nog meer?

In een achtweekse mindfulnesstraining leer je veel over jezelf. Iedereen die ervaring heeft met mindfulness zal het erover eens zijn dat het na acht weken niet ophoudt. Het kan heel prettig zijn als er een mogelijkheid is om ná de training onder begeleiding te kunnen oefenen. Sommige trainers organiseren oefen- of terugkomdagen of dagdelen, verdiepingsdagen of -workshops of weekendretraites.

Er zijn inspirerende verdiepingstrainingen die hun waarde bewezen hebben, zoals de Compassietraining. Het verder verdiepen van het lichaamsbewustzijn (want in 8 weken ontdekt u nog maar het topje van de ijsberg…) kan ook uitstekend middels Yoga, Tai Chi of Qigong lessen.

Uiteraard is het soms heel verfrissend eens bij een andere trainer of discipline een workshop te volgen, maar dat je bij een voor jou bekende trainer terecht kunt, is voor veel mensen een prettige bijkomstigheid en is vaak een extra blijk van de bevlogenheid van de trainer.

Maakt de trainer een betrouwbare indruk op je?

Wanneer je je voor een training opgeeft, hoort de trainer contact met je op te nemen voor een nadere telefonische kennismaking. In dit gesprek krijg je informatie over de training en antwoord op al je vragen (nou ja, bijna allemaal dan). Daarna zul je een beslissing moeten nemen.

Een mindfulnesstraining is uiteindelijk een zaak van vertrouwen. Kwalificaties van een trainer zeggen niet alles. Een mooie website of folder ook niet. Een lage prijs al helemaal niet… Het is belangrijk dat je je bij een trainer veilig en op je gemak voelt. Dat er bij de kennismaking iets van een klik is. Als dat niet zo is, zoek dan gewoon verder. De site van de VMBN (VMBN.nl) biedt een mooi overzicht van gecertificeerde trainers per provincie.

Ik wens je veel succes met het vinden een geschikte mindfulnesstrainer!

De eerstvolgende 9-weekse training start woensdagmiddag 18 september,
steeds van 13.15 uur tot 15.45 uur.
Alle data:

  • 18 en 25 september,
  • 2, 9, 16 en 30 oktober,
  • 13 en 20 november.
  • De oefendag is op woensdag 6 november, van 10 tot ca. 15.30 uur.

Foto door Brent Payton on Unsplash