Home » Learn More » Natuur & Kunst » Het grote plaatje

Het grote plaatje

Relax More - Het grote plaatje

Wan­neer een foto van de aar­de, van­uit de ruim­te geno­men, beschik­baar is, kan een nieu­we, krach­ti­ge visie ontstaan.

Woor­den die de Brit­se astro­loog en kos­mo­loog Fred Hoy­le schreef in 1948 — pre­cies 20 jaar voor­dat de foto die je hier­bo­ven kunt zien — daad­wer­ke­lijk gemaakt werd. Visi­o­nair, ook in die zin, dat Hoy­le inzag dat er aan de gang­ba­re visie iets ont­brak. Een totaal­over­zicht. The Big Pic­tu­re.

The Big Pic­tu­re kan ech­ter ook op een ande­re schaal beke­ken wor­den dan alleen de astro­no­mi­sche… Maar we begin­nen groot.

Achterom kijken

Toen in 1968 de Apol­lo 8 rich­ting maan vloog, kwam astro­naut Wil­li­am Anders op het idee de came­ra eens de ande­re kant op te rich­ten. Hij nam de eer­ste foto van de aar­de, de foto waar Hoy­le over sprak. Ear­thri­se (‘opko­men­de aar­de’) was de naam die de foto kreeg (zie boven). Ove­ri­gens: de ori­gi­ne­le foto is 90 gra­den gedraaid, hij hoort dus eigen­lijk met de maan rechts in beeld, i.p.v. onder. Het effect van de foto was inder­daad groots. Een heel nieuw per­spec­tief op de aar­de ontstond.

Daar waar de mens­heid op weg was naar de maan en de ster­ren, kreeg zij ineens let­ter­lijk en figuur­lijk een nieuw soort zelf­be­wust­zijn. Mis­schien wel een nóg belang­rij­ker resul­taat van deze reis: een blik op de aar­de zelf.
Eigen­lijk is de Aar­de pas in 1968 ontdekt…

Overzicht

Ik kan me heel goed voor­stel­len dat het een indruk­wek­ken­de erva­ring is om zo ineens je thuis­pla­neet te zien. Als een blau­we stip in de onein­di­ge ruim­te, een pale blue dot zoals astro­noom Carl Sagan het noem­de. Een erva­ring waar­bij je de aar­de als een­heid ziet. Een besef dat we dat eigen­lijk col­lec­tief ver­ge­ten zijn.

Genoem­de erva­ring heet het OVERVIEW-effect. Het effect van het zien van het geheel. Hier­on­der vind je de gelijk­na­mi­ge docu­men­tai­re van zo’n 20 minu­ten. Waar­in astro­no­men en astro­nau­ten aan het woord komen. Die uit­druk­ken hoe­zeer zij geraakt waren door het over­view-effect.

Om die hele aar­de van zo van boven­af te zien, met onweers­stor­men, ste­den of hele regio’s (west-Euro­pa!) bij nacht­ver­lich­ting, met oce­a­nen, ber­gen en oer­wou­den, met soms dan­sen­de gor­dij­nen van pool­licht. Ja, dat zal zeker over­wel­di­gend zijn.

Het overview-effect

Diver­se astro­nau­ten, waar­on­der Edgar Mit­chell, piloot op de bewus­te vlucht van Apol­lo 8, maar ook diver­se Spa­ce Shutt­le astro­nau­ten, komen in The Over­view Effect aan het woord. Alle­maal ver­tel­len ze hoe­zeer ze onder de druk waren. Het Engel­se woord awe, van aweso­me, ont­zag­wek­kend, komt opval­lend vaak terug…

Niet alleen ont­zag voor het uit­zicht zelf, maar ook van­we­ge het die­pe gevoel van ver­bon­den­heid dat bij velen ont­stond. Ver­bon­den­heid met die aar­de, een deel vor­mend van de aar­de. Ook als je er zo ver van af bent, van­uit de ruim­te, en toch: voe­len dat je onaf­schei­de­lijk ver­bon­den bent met de aar­de. Het schijnt dat de astro­nau­ten van het inter­na­ti­o­na­le ruim­te­sta­ti­on ISS gedu­ren­de hun vrije tijd uren­lang uit het raam kij­ken, earth-gazing, sta­ren naar de aarde.

Het zal daar­bij een vreem­de gewaar­wor­ding zijn, dat je een deel bent van een ambi­ti­eus pro­gram­ma om de ruim­te in te gaan, om de ruim­te te ver­o­ve­ren, en je ineens te rea­li­se­ren dat we met z’n allen al in de ruim­te zijn. De aar­de is eigen­lijk een groot ruim­te­schip. We besef­fen het alleen zel­den tot nooit.

De aarde als organisme

Een gevolg van deze over­wel­di­gen­de erva­ring, waar­van de docu­men­tai­re helaas niet meer kán zijn dan een flau­we afspie­ge­ling (ove­ri­gens nog steeds zéér de moei­te waard), is dat het over­view, het totaal­plaat­je, dui­de­lijk laat zien hoe de aar­de een geheel is. Eén groot orga­nis­me, één groot sys­teem, waar wij alle­maal deel van zijn.

De aar­de. Groot, maar tege­lijk extreem kwets­baar. Want van­uit de ruim­te zie je bijv. pas goed hoe dun de atmos­feer die wij vol­pom­pen met ver­vui­len­de gas­sen, eigen­lijk is. Het is maar een flin­ter­dun­ne laag die ons beschermt tegen de dode­lij­ke stra­lings­ni­veaus die in het uni­ver­sum heer­sen. Van­uit de ruim­te zie je ook de spo­ren van men­se­lij­ke actie, en deze zijn niet alle­maal even mooi…

Een les vanuit de tradities

Deze les van een­heid en heel­heid van de aar­de en al haar bewo­ners is er een die wij, men­sen van de zoge­naamd geci­vi­li­seer­de wereld, nooit geleerd heb­ben. Hoog­uit uit een boek­je, maar nooit met ons hele wezen.

In de mys­tie­ke- en wijs­heids­tra­di­ties en van­uit de ook nu nog leven­de natuur­vol­ken is het een open deur. Recen­te­lijk krijgt de film Down to Earth veel aan­dacht, waar­in tal van wij­ze men­sen de bood­schap van een­heid en onder­lin­ge ver­bon­den­heid verwoorden.

Het gevolg van het nooit geleerd heb­ben van deze les is dat we den­ken dat we momen­teel te maken met heb­ben eco­no­mi­sche en poli­tie­ke pro­ble­men. Maar dat is niet het ech­te pro­bleem. Het ech­te pro­bleem is dat we niet zien wie en wat we écht zijn en dat er een col­lec­tief gevoel van afge­schei­den­heid is. Afge­schei­den van het geheel. Van de aar­de, van elkaar.

De aarde is ons thuis

Het is dus zaak om tot een meer duur­za­me manier van leven te komen. Om samen te wer­ken, te zien dat we hele­maal niet zo ver­schil­lend zijn als we vaak den­ken en als som­mi­ge poli­ti­ci ons wil­len laten gelo­ven. Dat onze pla­neet fra­gie­ler is dan we dach­ten en dat we beter voor haar moe­ten zor­gen. Niet uit eigen­be­lang, want er is hele­maal geen eigenbelang. Daar­uit spreekt nog steeds een afge­schei­den­heid, een onder­ver­de­ling in ‘ik’ en ‘de aar­de’. Nee, het is geen twee, het is één. Ieder van ons is deel van de aarde.

Deze docu­men­tai­re helpt ons om dat te zien. Als 15 lan­den samen kun­nen wer­ken om een inter­na­ti­o­naal ruim­te­sta­ti­on te bou­wen, benut­ten en bewo­nen, dan moet het toch moge­lijk zijn om hier op aar­de ook beter met elkaar samen te werken?

Geniet van deze prachtige korte documentaire!

Een overview-effect in het klein

Behal­ve onder de indruk zijn (hope­lijk!) van deze docu­men­tai­re is het ook aar­dig naar een klein­scha­li­ger vari­ant van het over­view-effect te kij­ken. Want zoals het totaal­plaat­je van onze aar­de ons kan inspi­re­ren wat zui­ni­ger met de aar­de om te gaan en te zien hoe onze acties gevol­gen heb­ben, zo kun­nen wij op per­soon­lijk niveau een soort­ge­lijk feno­meen ervaren.

Tij­dens onze medi­ta­tie bij­voor­beeld. Want wat doen we eigen­lijk tij­dens de medi­ta­tie? We gaan zit­ten op ons medi­ta­tie­kus­sen en zijn aan­we­zig. We nemen waar. Waar­ne­men gaat beter naar­ma­te je min­der ‘opgaat’ in het inwen­di­ge gebab­bel. Door niet in te gaan op de nei­ging terug te pra­ten of lagen van gedach­ten of gevoe­lens te ‘sta­pe­len’, voeg je steeds min­der ruis toe.

Een ander perspectief op onszelf

Zo kan er op een gege­ven moment, van­uit die aan­we­zig­heid en de door het niet-ingrij­pen ont­sta­ne rust en stil­te, een klei­ne ‘afstand’ ont­staan tus­sen de gebeur­te­nis­sen in lichaam en geest en dege­ne die- of dat­ge­ne wat dat alle­maal waar­neemt. Het ‘came­ra-stand­punt’ ver­an­dert. We zien ineens iets waar­van we wis­ten dat het bestaat (de Aar­de) zon­der onze bemoeienis.

Zo kun­nen we in een ruim­te­schip ineens een com­pleet over­zicht heb­ben van onze thuis­pla­neet. Door de afstand en dit over­zicht voe­len we ons ineens des te meer ver­bon­den met ons thuis. Net zo kun­nen we door de medi­ta­tie een beter over­zicht krij­gen van het inter­ne land­schap van ons lichaam en onze geest. En ons er meer mee ver­bon­den gaan voe­len. Gaan zien hoe gedach­ten effect heb­ben op ons lichaam en hoe pro­ces­sen in ons lichaam onze geest beïnvloeden.

Schrijf­ster Mar­jo­lijn van Heemstra schreef in haar boek ‘In licht­ja­ren heeft nie­mand haast’ heel mooi: “Door uit zoo­men leer je in te zoomen.”

Slotgedachte

Zoals op Aar­de alles wat wij doen gevol­gen heeft voor het gro­te geheel, de Aar­de als geheel, zo is in ons leven alles wat wij doen van belang voor ons­zelf (en daar­mee weer voor de Aar­de). Iede­re daad heeft gevol­gen. Dat begint al bij de vol­gen­de gedach­te die je krijgt.

Ik zou daar­om dit ver­haal wil­len ein­di­gen met het vol­gen­de gezeg­de van Boed­dhis­ti­sche oorsprong:

De gedach­te mani­fes­teert zich als woord
Het woord mani­fes­teert zich als daad
De daad ont­wik­kelt zich tot een gewoon­te
En gewoon­te ver­hard tot karak­ter.
Dus bekijk de gedach­te met zorg
En laat haar ont­staan uit gene­gen­heid
Die voort­komt uit betrok­ken­heid met alle leven­de wezens.

Een mooie gedachte om mee te nemen!

PS
In dit mooie arti­kel van De Cor­res­pon­dent, en ook deze, wordt geschre­ven over het Over­view effect.

0 0 stemmen
Beoordeel artikel
Abonneer
Laat me weten als er
guest
0 Reacties
Inline reacties
Bekijk alle reacties
0
Wil je een reactie geven op dit artikel? Cool!x
Scroll to Top