Home » Learn More » Lijf en leden » Hoe stress je brein letterlijk doet krimpen

Hoe stress je brein letterlijk doet krimpen

Relax More - Hoe stress je brein letterlijk doet krimpen

Ik schreef al eens over onderzoek naar het beschermend effect dat meditatie zou kunnen hebben op de vermindering van de hoeveelheid grijze stof (de cellen die de informatie verwerken en opslaan) in ons brein. Nu lees ik weer op de site van De Morgen een bijzonder interessant stuk, waarin staat dat stress de witte stof (laten we zeggen: de ‘bedrading’) van onze hersenen laat toenemen.

Chronische stress verkleint je brein

Chronische stress vergroot niet alleen het risico op lichamelijke ziektes en mentale aandoeningen als depressie, het zou ook letterlijk je brein verkleinen. Dat blijkt uit studies aan de Universiteit van Berkeley (Californië) en Yale. Gelukkig zijn er ook manieren om het verlies aan hersenmassa tegen te gaan.

Steeds meer mensen vallen ten prooi aan stress. Volgens Geestelijk Gezond Vlaanderen zouden maar liefst een op de tien bezoeken aan de huisarts met stress te maken hebben, zou 30 procent van alle psychische klachten stressgerelateerd zijn en zou stress 64 procent van alle werknemers raken. Ik zie weinig reden om aan te nemen dat dat in Nederland anders zou zijn, maar zal hier binnenkort iets over schrijven.

Uit het onderzoek waar we het nu over hebben, blijkt dat chronische stress de ontwikkeling van witte hersenstof stimuleert (dus zorgt voor meer en snellere verbindingen), terwijl het de productie van grijze hersenstof afremt. Daardoor ontstaat er in bepaalde delen van de hersenen – met name in de hippocampus – het gebied dat onze emoties en ons geheugen reguleert – een overvloed aan de witte signaalstof.

Chronische stress leidt tot een verlies aan synaptische functies

Uit een onderzoek aan de universiteit van Yale blijkt dan weer dat chronische stress leidt tot een verlies aan synaptische functies. Synapsen zijn de plaatsen waar de overdracht van elektronische signalen tussen verschillende hersencellen plaatsvindt. Dat zou op zijn beurt dan weer leiden tot een verlies aan grijze massa in de prefrontale cortex, het gebied dat cognitieve en emotionele functies als het nemen van beslissingen, plannen, sociaal gedrag en impulsbeheersing regelt.

Alle artikelen die je op RelaxMore.nl vindt, staan ook op Substack,
een mooi, veelzijdig en reclamevrij schrijversplatform.
Nieuwe artikelen zullen alleen op Substack verschijnen.
Je kunt je daar gratis abonneren, en je verheugen op wat komen gaat…

Lees dit artikel op Substack

“Omdat de prefrontale cortex onze cognitieve functies reguleert, heeft die normaal gezien een dempend effect op die delen in de hersenen die onze emotionele responsen aansturen. Ook op het deel dat in geval van stress moet inschatten of een situatie al dan niet bedreigend is” zegt Thomas Janssens. Wanneer de massa in de prefrontale cortex afneemt, zal dus ook de angstrespons bij stress minder goed onder controle kunnen worden gehouden.

De combinatie van het verlies aan grijze massa en een teveel aan witte hersenstof, kan zeer schadelijk zijn voor ons verstandelijk en emotioneel systeem en kan zelfs angst- en stemmingsstoornissen in de hand werken. “Je kan je voorstellen dat wanneer de verbinding tussen je emotieregulerend systeem en het geheugen aanzienlijk verbetert, je angstresponsen ook veel sneller en heviger zullen zijn”, zegt onderzoeker Kaufer. “Dat is bijvoorbeeld wat we zien gebeuren bij mensen met een posttraumatische stressstoornis.”

Stress: overgevoeligheid en een minder goed geheugen

“In feite komt het allemaal neer op een soort van sensitisatie”, zegt Janssens. “De hersenen van mensen die lange tijd onder grote stress hebben gestaan, zullen na verloop van tijd een overgevoeligheid voor stressors ontwikkelen. Daardoor lokken ook kleine prikkels enorm hevige stress- en angstreacties uit.”

Omdat chronische stress ook de grijze massa in de prefrontale cortex blijkt te verkleinen, kan het bovendien een negatieve invloed hebben ons geheugen en op de manier waarop we dingen aanleren.

Gelukkig blijken er ook manieren om de overgevoeligheid van de hersenen voor stressprikkels opnieuw tegen te gaan. Eenonderzoek aan de universiteit van Harvard toonde aan dat met name mindfulness een erg effectieve methode zou zijn om het verlies aan hersenfuncties door stress te bestrijden. Deelnemers die gedurende acht weken 27 minuten per dag aan mindfulness deden, vertoonden een toename van de grijze materie in de hippocampus en een afname van neuronen in het deel dat het meest actief is tijdens angst en stress.

Lees dit artikel op Substack

5 gedachten over “Hoe stress je brein letterlijk doet krimpen”

  1. Interessant dit. Kunnen we ook overlevingsmechanismes toepassen op een situatie in je leven zodat je dit gaat vastzetten en dus niet meer bij je werkelijke zelf komt?

    1. Avatar foto
      Ronald de Caluwé

      Dag Olga, dank voor je reactie. Ik weet niet precies wat je bedoelt, maar als je bedoelt wat ik denk, dan zeg ik: het is mogelijk het contact met jezelf te verliezen doordat je vanuit een overlevingsstand waarin je vastraakt (dat noemen we dan vaak ‘trauma’) gaat leven. Of eigenlijk: dat je niet echt leeft, maar in de overleef-stand blijft staan… En ook dat geeft veranderingen in het geheugen en bijv. in de breindelen die geassocieerd zijn met angst, waaronder de amydala.

      1. Bedankt voor je reactie. Ja dit is wat ik bedoel. 3 jaar geleden ben ik gescheiden, wat voor mij een trauma is geweest want afwijzing is een kwetsbaar onderdeel in m’n leven. Sindsdien ben ik alleen maar doorgegaan en daarbij paniekaanvallen gehad maar die ook “genegeerd”. Ik leef daarin zonder gedachten, dus ik heb mezelf uitgeschakeld en leef in het overlevingsmechanisme waardoor ik niet meer bij mezelf kom.
        Dus de amydala heeft zich bij mij dan uitgezet? Ik heb al 3 jaar geen hoofdpijn meer en ik weet niet of ik me moe moet voelen.
        Kan dit verholpen worden?

      2. Avatar foto
        Ronald de Caluwé

        Aha, dan had ik dat dus goed gedacht…
        Je beschrijft iets boeiends, waarvoor deze plek niet helemaal geschikt is om er diep op in te gaan; toch doe ik een korte poging:
        De scheiding van 3 jaar geleden is een ‘trauma’ kunnen worden, omdat afwijzing een thema voor je is. M.a.w.: de wortel van het trauma ligt daar waar de eerste afwijzing in je leven was. De scheiding was waarschijnlijk de trigger of de druppel die de emmer deed overlopen.
        Dus het kernprobleem zit dieper.
        (Even hele kort door de bocht, want ik ken je achtergrond helemaal niet…)
        Er is met begeleiding best iets aan of mee te doen. Kijk maar op mijn site onder https://relaxmore.nl/trauma-heling/ en lees bijv. eens de artikelen die daar rechts in de kantlijn staan.

        Je amyGdala (ik maakte een typefout) is een breindeel dat een grote rol speel bij de verwerking van angst. Die zal bij jou eerder te vaak aanstaan dan uit… De amygdala is ‘slechts’ een deel van het ‘angstsysteem, er speelt veel meer in ons brein. Maar goed, dat zijn meer technische details.

        Dank voor je respons, hartelijke groet,
        Ronald

Reacties zijn gesloten.

Scroll naar boven