Home » Learn More » Mindfulness » Mindfulness verbetert psychisch welzijn

Mindfulness verbetert psychisch welzijn

Mind­ful­ness­trai­ning met medi­ta­tie en bewe­gings­oe­fe­nin­gen ver­be­tert de psy­chi­sche gezond­heid van pati­ën­ten met lang­du­rig onver­klaar­de fysie­ke klach­ten, zoals chro­ni­sche rug­pijn, buik­pijn, hoofd­pijn of hart­klop­pin­gen.
Dit blijkt uit onder­zoek waar­op psy­chi­a­ter in oplei­ding His­ke van Raves­teijn pro­mo­veer­de bij het UMC St Radboud. 

De pati­ën­ten leren met aan­dacht stil te staan bij hun licha­me­lij­ke klach­ten en bewus­te­re keu­zes te maken in de manier waar­op ze met zich­zelf omgaan. Hier­door voe­len ze zich ener­gie­ker en hun soci­a­le con­tac­ten met fami­lie en vrien­den ver­be­te­ren. Het effect is al tij­dens de trai­ning merk­baar en neemt na ver­loop van tijd nog ver­der toe. Ook neemt het aan­tal bezoe­ken aan het zie­ken­huis af. De behan­de­ling is na een jaar kos­ten­ef­fec­tief.
Mind­ful­ness blijkt een geschik­te behan­de­ling voor een gro­te groep pati­ën­ten waar de huis­arts maar wei­nig raad mee weet.

Aan het onder­zoek van His­ke Van Raves­teijn, ver­bon­den aan het Rad­boud Uni­ver­si­tair Cen­trum voor Mind­ful­ness, deden 117 pati­ën­ten uit 19 huis­art­sen­prak­tij­ken in de regio Nij­me­gen mee. De pati­ën­ten had­den lang­du­rig bestaan­de onver­klaar­de licha­me­lij­ke klach­ten met daar­bij vaak ook een chro­ni­sche licha­me­lij­ke ziek­te zoals dia­be­tes of COPD. De huis­art­sen nodig­den de pati­ën­ten die het meest fre­quent op het spreek­uur kwa­men uit om mee te doen met de zoge­noem­de Mind­ful Body Trial.

De ene helft van de pati­ën­ten kreeg de zorg die ze gewend waren, bij­voor­beeld door de huis­arts, een fysi­o­the­ra­peut en een spe­ci­a­list te bezoe­ken. De ande­re helft kreeg daar­naast ook mind­ful­ness­trai­ning. Deze trai­ning bestond uit acht weke­lijk­se ses­sies van 2,5 uur met medi­ta­tie- en bewe­gings­oe­fe­nin­gen en één lan­ger duren­de bij­een­komst. Thuis moesten de pati­ën­ten iede­re dag onge­veer drie kwar­tier zelf oefe­nen. Na afloop van de trai­ning en negen maan­den later is de alge­me­ne gezond­heid en het fysiek en men­taal func­ti­o­ne­ren bij de pati­ën­ten beoor­deeld. Daar­naast zijn twaalf pati­ën­ten tij­dens en na de behan­de­ling uit­ge­breid geïn­ter­viewd over hun erva­rin­gen met de trai­ning. Tot slot is een kos­ten­ef­fec­ti­vi­teit­stu­die uitgevoerd.

Met compassie

Het uit­gangs­punt van de mind­ful­ness­trai­ning is dat lij­den en pijn onder­deel zijn van het leven. De aan­pak besteedt veel aan­dacht aan het lichaam en leert de pati­ënt om met com­pas­sie (vrien­de­lij­ke aan­dacht) naar het lichaam en zich­zelf te kij­ken en erover te pra­ten. De pati­ënt leert om bij het lij­den of de pijn stil te staan en zich bewust te wor­den van de gedach­ten en gevoe­lens die daar­bij opko­men en de wij­ze waar­op hij rea­geert. Door­dat de pati­ënt met afstand naar zich­zelf kijkt, kan hij patro­nen ont­dek­ken die hem in de weg staan. Door die patro­nen te ver­an­de­ren, gaat de pati­ënt soms anders met zijn klach­ten om en kun­nen de klach­ten op den duur ver­min­de­ren. In eer­der onder­zoek is het effect bewe­zen bij pati­ën­ten met depres­sies en angst­stoor­nis­sen, fibro­my­al­gie, chro­ni­sche pijn en het chro­nisch vermoeidheidssyndroom.

Energiek

Bij pati­ën­ten met lang­du­rig onver­klaar­de fysie­ke klach­ten zorg­de de trai­ning voor een dui­de­lij­ke ver­be­te­ring van de psy­chi­sche gezond­heid. De pati­ën­ten voel­den zich vita­ler en ook hun soci­a­le con­tac­ten ver­be­ter­den in ver­ge­lij­king met de pati­ën­ten die de gebrui­ke­lij­ke zorg kre­gen. Van Raves­teijn vindt dit een ‘heel mooi effect’. “Men­sen gin­gen ondanks hun klach­ten weer op bezoek bij fami­lie en vrien­den en voel­den zich ener­gie­ker. Ze had­den meer aan­dacht voor zich­zelf en voor de bui­ten­we­reld. Ook waren pati­ën­ten min­der bang dat ze een ern­sti­ge ziek­te had­den. Deze ver­be­te­rin­gen zet­ten door na afloop van de behan­de­ling.” Dat wijst er vol­gens Van Raves­teijn op dat de effec­ten van de trai­ning door­wer­ken of zelfs ver­sterkt wor­den in de loop van de tijd. “Men­sen had­den moei­te met het waar­ne­men en beschrij­ven van wat er in hen omgaat. Dat leken ze te leren, al ging dat wel heel lang­zaam.” De fysie­ke gezond­heid van de pati­ën­ten ver­be­ter­de nau­we­lijks door de mind­ful­ness­trai­ning. Dat komt vol­gens Van Raves­teijn mede door de chro­ni­sche ziek­ten die de pati­ën­ten ook hadden.

Leerproces

Van Raves­teijn heeft het effect van de mind­ful­ness­trai­ning bij twaalf pati­ën­ten veel uit­voe­ri­ger onder­zocht door hen ook regel­ma­tig te obser­ve­ren en te inter­vie­wen. Daar­door ont­dek­te ze wat de trai­ning nu pre­cies bij deze men­sen in gang zet. “In de trai­nin­gen maken de pati­ën­ten een heel pro­ces door. Ze leren eerst stil­staan bij wat ze nu pre­cies in hun lijf voe­len. Ze wor­den bewus­ter van lijf en geest. Ver­vol­gens wordt ze gevraagd om dat onder woor­den te bren­gen. Vaak ont­dek­ken ze dan een patroon, bij­voor­beeld dat ze nooit gren­zen stel­len. Som­mi­gen zijn daar­na in staat dat patroon te ver­an­de­ren. Man­nen doen dat dras­ti­scher, vrou­wen sub­tie­ler. Man­nen kie­zen een ande­re hob­by of een ande­re baan, vrou­wen zeg­gen vaker nee en nemen vaker even pau­ze als ze aan het werk zijn. Pati­ën­ten leren met vrien­de­lij­ke aan­dacht, com­pas­sie, over zich­zelf en hun lichaam te pra­ten. De klach­ten zijn er soms nog wel, maar staan min­der centraal.”

Luidende kerkklokken

Van Raves­teijn geeft een ken­mer­kend voor­beeld van wat mind­ful­ness­trai­ning teweeg kan bren­gen bij een pati­ënt. “Een hard­wer­ken­de Afri­kaan­se vrouw die met veel stress leef­de had last van hart­klop­pin­gen, hoge bloed­druk en hoofd­pijn. Bij een oefe­ning waar­bij de deel­ne­mers op gelui­den moesten let­ten, gin­gen kerk­klok­ken in de buurt lui­den. Dat maak­te bij haar emo­ties los. De kerk­klok­ken deden haar besef­fen dat ze niet bij haar fami­lie in Afri­ka was. Ze merk­te dat ze zich een­zaam voel­de, maar daar­voor steeds weg­liep, bij­voor­beeld door heel hard te wer­ken. Toen ze dit ont­dek­te werd ze eerst heel ver­drie­tig, maar in de weken daar­na werd ze steeds relax­ter. Ze ont­dek­te hoe ze in elkaar zat en was in staat om beter voor zich­zelf te zor­gen. Kwam ze eerst strak in het pak, later had ze haar haren los, draai­de ze muziek in de auto en hing ze een bord­je ‘niet sto­ren’ op de deur van haar werkkamer.”

Kosteneffectief

Van Raves­teijn bere­ken­de de kos­ten­ef­fec­ti­vi­teit van de mind­ful­ness­trai­ning over de peri­o­de van een jaar en ver­ge­leek dat met de gang­ba­re zorg. De pati­ën­ten die de mind­ful­ness­trai­ning volg­den, gin­gen min­der vaak naar het zie­ken­huis, maar deden wel vaker een beroep op de gees­te­lij­ke gezond­heids­zorg. Die ver­schui­ving wijst vol­gens Van Raves­teijn op een effec­tie­ve­re behan­de­ling van de lang­du­ri­ge klach­ten. Als een extra levens­jaar met kwa­li­teit van leven (Qua­li­ty adju­sted life year) vol­gens de gang­ba­re cri­te­ria 80.000 euro mag kos­ten, is de kans 57 pro­cent dat mind­ful­ness­trai­ning bin­nen een jaar kos­ten effec­tief is.

Laagdrempelig

Daar­mee vindt Van Raves­teijn de mind­ful­ness­trai­ning een geschik­te nieu­we behan­de­ling voor een groep pati­ën­ten waar maar wei­nig moge­lijk­he­den voor bestaan. Zij denkt dat mind­ful­ness­trai­ning laag­drem­pe­li­ger is dan cog­ni­tie­ve gedrags­the­ra­pie, een ande­re bewe­zen effec­tie­ve behan­de­ling voor deze groep. “Pati­ën­ten wij­zen een ver­wij­zing naar de psy­cho­loog vaak af omdat ze den­ken dat ze niets heb­ben aan een psy­cho­lo­gi­sche behan­de­ling. Mind­ful­ness richt door de bewe­gings­oe­fe­nin­gen de aan­dacht op het lichaam, en dat is pre­cies waar men­sen last van heb­ben.” Ook denkt zij dat pati­ën­ten ‘trai­ning’ wat vrij­blij­ven­der erva­ren dan ‘the­ra­pie’.

Keuzemogelijkheden voor de patiënt

Voor wie nu pre­cies de behan­de­ling het meest geschikt is, is moei­lijk voor­af te zeg­gen. “Voor men­sen die mid­den in hef­ti­ge soci­a­le, finan­ci­ë­le of rela­ti­o­ne­le pro­ble­men zit­ten, is het las­tig”, zag Van Raves­teijn in haar onder­zoek. “Suc­ces hangt af van de mate waar­in een pati­ënt wer­ke­lijk open staat voor ver­an­de­ring van zijn of haar leven. De pati­ënt heeft een behoor­lij­ke moti­va­tie nodig want hij moet het alle­maal zelf doen. Bij cog­ni­tie­ve gedrags­the­ra­pie wordt hij meer aan het hand­je geno­men. Boven­dien moet iemand in een groep medi­ta­tie- en bewe­gings­oe­fe­nin­gen wil­len doen.” Huis­art­sen moe­ten vol­gens Van Raves­teijn zo open moge­lijk met de pati­ënt bespre­ken wel­ke behan­de­lings­mo­ge­lijk­he­den er zijn: cog­ni­tie­ve gedrags­the­ra­pie, fysi­o­the­ra­pie of mind­ful­ness­trai­ning. De pati­ënt kan dan aan­ge­ven wat hem of haar het meest aanspreekt.”

De vol­gen­de live groeps­trai­ning in Zut­phen start:

maan­dag sep­tem­ber 19
Geen eve­ne­men­ten gevonden! 

Bij vol­doen­de belang­stel­ling start ook weer een onli­ne groeps­trai­ning.
De vol­gen­de indi­vi­du­e­le onli­ne trai­ning kan over enke­le minu­ten begin­nen als je wilt.

Op de hoog­te blij­ven?
Schrijf je dan in voor de nieuws­brief, onder­aan deze pagina.

Bron: Eos Weten­schap en MedicalFacts.nl, foto: Emma Simp­son on Uns­plash

5 1 stem
Beoordeel artikel
Abonneer
Laat me weten als er
guest
0 Reacties
Inline reacties
Bekijk alle reacties
0
Wil je een reactie geven op dit artikel? Cool!x
Scroll to Top