Aandacht voor trauma -
Traumasensitieve mindfulness

Oude wijsheid gaat samen met
nieuwe wetenschappelijke inzichten.

Home » Mind­ful­ness / MBSR – Aan­dacht­trai­ning » Aan­dacht voor trau­ma – trau­ma­sen­si­tie­ve mindfulness

Inleiding

Mis­schien denk je nu dat er ver­schil­len­de soor­ten mind­ful­ness­trai­ning zijn. Dat is niet zo. Iede­re mind­ful­ness­trai­ning dient trau­ma­sen­si­tief te zijn. Bij Relax More is dat het geval. Hier­on­der licht ik het hoe en waar­om daar­van toe.

Recen­te weten­schap­pe­lij­ke inzich­ten laten zien dat onze levens­ge­schie­de­nis spo­ren nalaat. In ver­schil­len­de arti­ke­len op deze web­si­te schreef ik al over dit fenomeen: 

Mind­ful­ness, Tai Chi, Qig­ong en yoga wor­den wel eens gezien als won­der­mid­del tegen stress. Het is ech­ter niet alle­maal rozen­geur en mane­schijn. Door een goe­de ken­nis­ma­king en bege­lei­ding op een trau­ma­sen­si­tie­ve manier, kun­nen nega­tie­ve effec­ten tij­dig bemerkt wor­den en in goe­de banen geleid. We spre­ken dan over trau­ma­sen­si­tie­ve mind­ful­ness.

Over trauma en adversity

Het klinkt soms best zwaar, dat woord trau­ma. Kin­de­ren die mis­han­deld wor­den, sol­da­ten in een oor­log, vluch­te­lin­gen voor een wreed regime, dié heb­ben een trau­ma, zo den­ken veel men­sen. Over het begrip trau­ma schrijf ik elders op de web­si­te, daar kun je ook een aan­tal defi­ni­ties van het begrip trau­ma vinden. 

Tegen­woor­dig wordt naast het begrip trau­ma ook het Engel­se begrip adver­si­ty steeds vaker gebruikt, in de con­text van child­hood adver­si­ty. Laten we dat begrip voor dit moment ver­ta­len als ingrij­pen­de- of over­wel­di­gen­de erva­rin­gen uit de kin­der­tijd. Zo is er ook aan­dacht voor de gevol­gen van lang­du­ri­ge ingrij­pen­de gebeurtenissen.

Onge­acht hoe je het noemt, trau­ma, adver­si­ty, langdurige‑, chro­ni­sche- of zelfs toxi­sche (=gif­ti­ge) stress, erva­rin­gen van ern­sti­ge onmacht kun­nen klach­ten en symp­to­men ver­oor­za­ken. Dit soort erva­rin­gen zijn een deel van ieders levensgeschiedenis.

Mindfulness helpt toch bij stress?

Dat klopt. Trau­ma is een vorm van stress die zo hef­tig is dat je coping­me­cha­nis­men over­wel­digd raken (coping = de manier waar­op je met iets omgaat). Dus wat kan er mis gaan?
Nou, heel wat, zo blijkt. Medi­te­ren (en dus ook mind­ful­ness) kan ervoor zor­gen dat symp­to­men van trau­ma­ti­sche stress ver­er­ge­ren. Of dit ook gebeurt hangt o.a. af van de manier waar­op een trai­ner omgaat met het­geen een deel­ne­mer ver­telt over wat een oefe­ning bij hem of haar teweeg brengt.

De pijnparadox

Het is een cen­traal idee bin­nen de Boed­dhis­ti­sche psy­cho­lo­gie: het idee dat lij­den erger wordt naar­ma­te je het meer pro­beert te ont­lo­pen, te ont­ken­nen of te over­schreeu­wen. Het wordt ook wel de pijn­pa­ra­dox genoemd. Maar hoe kun je pijn nu ver­lich­ten door er méér aan­dacht aan te geven? Het blijkt dus dat dit werkt, iets waar we in de mind­ful­ness­trai­ning uit­ge­breid bij stilstaan.

Trauma is toch ook pijn?

Dat klopt, maar wel een heel ande­re soort pijn. Het méér aan­dacht beste­den aan trau­ma­ti­sche pijn kan ervoor zor­gen dat iemand in een draai­kolk van her­be­le­vin­gen wordt gezo­gen waar hij las­tig weer uit komt en waar­schijn­lijk hulp bij nodig heeft.

Was het dan te mooi om waar te zijn?

Het is naïef om te den­ken dat een 8‑weeks pro­gram­ma vol­gen vol­doen­de is om van alle gees­te­lij­ke nood in je leven af te komen. Mind­ful­ness is géén psy­cho­lo­gi­sche of spi­ri­tu­e­le para­ce­ta­mol die voor alles helpt, en is dat ook nooit geweest.

Toch is het heel goed moge­lijk om de risico’s voor men­sen met een trau­ma in de geschie­de­nis te beper­ken. Dan kun je tóch de vruch­ten van een mind­ful­ness­trai­ning kun­nen pluk­ken. Mind­ful­ness kan echt vei­lig én effec­tief zijn. We spre­ken dan over trau­ma­sen­si­tie­ve mind­ful­ness.

Je kunt mind­ful­ness pri­ma beschrij­ven als het ver­mo­gen om je eigen gedrag, emo­ties of gedach­ten te obser­ve­ren en te stu­ren, al naar gelang de situ­a­tie dat van je vraagt. Deze vorm van zelf­re­gu­la­tie is uiter­ma­te behulp­zaam bij het gezond(er) omgaan met ver­schil­len­de post-trau­ma­ti­sche ver­schijn­se­len. Zo krijg je wat meer con­tro­le over hoe je omgaat met de gedach­ten, gevoe­lens, her­in­ne­rin­gen en de soms ondraag­lij­ke fysie­ke sen­sa­ties die bij een trau­ma kun­nen voorkomen.

Traumasensitieve mindfulness

De Cana­de­se psy­cho­the­ra­peut en mind­ful­ness­trai­ner David Tre­lea­ven heeft de afge­lo­pen jaren hard gewerkt om het trau­ma­sen­si­tief wer­ken bij het bege­lei­den van medi­ta­ties op de kaart te krij­gen. Ook mind­ful­ness-grond­leg­ger Jon Kabat-Zinn onder­schrijft dit belang. In Spi­rit Rock, het medi­ta­tie­cen­trum dat gesticht werd door Jack Korn­field, wordt van de lera­ren ver­wacht dat zij seri­eus werk maken van hun des­kun­dig­heid op het gebied van trau­ma­ti­sche reac­ties en hoe daar­mee om te gaan.

Wan­neer we spre­ken over trau­ma­sen­si­tie­ve mind­ful­ness, dan is er tij­dens de les­sen of training:

  • onder­ken­ning van de diep­gaan­de en veel­om­vat­ten­de impact van trauma,
  • her­ken­ning van de teke­nen en symp­to­men van trau­ma, als­me­de ken­nis van wegen naar herstel,
  • inte­gra­tie van deze ken­nis in de les­sen, pro­ce­du­res en han­del­wij­zen, en
  • wordt zo de kans op extra nega­tie­ve impact van de trai­ning (de zoge­naam­de ‘her­trau­ma­ti­se­ring’) actief gere­du­ceerd.
    (bron: Tre­lea­ven, ‘Trau­ma­sen­si­tie­ve mindfulness’)

Een persoonlijk pad

Ik merk­te tij­dens mijn eer­ste les­sen in medi­ta­tie en Tai Chi heel goed dat deze dis­ci­pli­nes iets teweeg bren­gen onder het opper­vlak. Bij het les­ge­ven in Tai Chi en het bege­lei­den van mind­ful­ness- en com­pas­siegroe­pen viel me al snel op dat het niet bij ieder­een even­goed “aan­sloeg”. Ik leg­de al snel de link met een levens­rug­zak vol impact­vol­le gebeur­te­nis­sen. In de gesprek­ken die ik had met deel­ne­mers werd dit bevestigd.

Zo ben ik eigen­lijk al van­af 2009 bezig om steeds meer te gaan wer­ken op een manier die we nu trau­ma­sen­si­tief noe­men. Het was voor mij ook een reden om de oplei­ding tot Soma­tic Expe­rien­cing® prac­ti­ti­o­ner te gaan vol­gen. Zo kreeg ik diep inzicht in hoe ons zenuw­stel­sel werkt bij stress en trau­ma. Zo kon ik ook mijn eigen rug­zak een heel stuk lich­ter maken. Dit maak­te mij ook weer een bete­re bege­lei­der van de les­sen. Wie zijn eigen emo­ti­o­ne­le huis­hou­ding beter op orde heeft, kan voor een ander waar­de­vol­ler zijn en een voorbeeld. 

In de loop van de jaren ben ik het geleer­de steeds vaker en meer bewust gaan inzet­ten tij­dens de trainingen. 

Trauma hoort bij het leven. Het hoeft echter geen 'levenslang' te betekenen.
Trau­ma hoort bij het leven. Het hoeft ech­ter geen ‘levens­lang’ te betekenen.

Een specialiteit?

Wat je aan­dacht geeft, groeit, is een bekend gezeg­de in mind­ful­nes­s­land. Zon­der er actief naar op zoek te zijn, vin­den steeds vaker men­sen met een meer gecom­pli­ceer­de ach­ter­grond me voor het vol­gen van een trai­ning of voor indi­vi­du­e­le sessies.

Voel je vrij om contact op te nemen met nadere vragen.

Relax More heeft al meer dan 12 jaar ervaring
met het geven van mindfulnesstrainingen.

De vol­gen­de live groeps­trai­ning in Zut­phen start:

maan­dag sep­tem­ber 19
Geen eve­ne­men­ten gevonden! 

Bij vol­doen­de belang­stel­ling start ook weer een onli­ne groeps­trai­ning.
De vol­gen­de indi­vi­du­e­le onli­ne trai­ning kan over enke­le minu­ten begin­nen als je wilt.

Op de hoog­te blij­ven?
Schrijf je dan in voor de nieuws­brief, onder­aan deze pagina.

Deze pagi­na is ook te vin­den via aandachtvoortrauma.nl.

Scroll to Top