Home » Learn More » Gelezen, gehoord, gezien » The Swedish Theory of Love

The Swedish Theory of Love

Relax More - The Swedish Theory of Love 1

Heb je anderen nodig om gelukkig te zijn?

Dat is de onder­ti­tel van deze Zweed­se docu­men­tai­re­film die ik afge­lo­pen week zag.
Zwe­den wordt vaak gezien als een per­fect geor­ga­ni­seer­de samen­le­ving, waar ieder­een gelij­ke kan­sen heeft op een onaf­han­ke­lijk bestaan. Deze onaf­han­ke­lijk­heids­wens kwam tot uiting in de jaren ’70 van de vori­ge eeuw, en is weer­ge­ge­ven in een rap­port waar dit stre­ven staat benoemd als ‘soci­a­lis­ti­sche fami­lie­po­li­tiek’.

Iedereen onafhankelijk

Stel je voor dat nie­mand meer een beroep hoeft te doen op een ander, omdat ieder­een vol­le­dig onaf­han­ke­lijk is. Iets waar men in Zwe­den de afge­lo­pen decen­nia naar toe heeft gewerkt. Dat nu min of meer rea­li­teit is, door de gevoer­de poli­tiek. Ten prin­ci­pa­le wat mij betreft prachtig!
Vrou­wen zijn niet meer afhan­ke­lijk van man­nen, kin­de­ren van­af een bepaal­de leef­tijd niet van hun ouders, oude­ren niet meer van hun kin­de­ren, men­sen niet meer van hun fami­lie. Ieder­een vol­le­dig onaf­han­ke­lijk en vrij. “Bevrijd van elkaar”, zo werd het gefor­mu­leerd. Alle ruim­te om rela­ties aan te gaan puur en alleen van­we­ge de kwa­li­teit van de rela­tie en niet omdat daar iets van­af hangt.

Waarden

Relax More - The Swedish Theory of Love In de film komt een aan­tal keer een gra­fiek in beeld (zie ook links) waar­in op de hori­zon­ta­le as een con­ti­nu­üm staat dat gaat van over­le­ven naar zelf­ont­plooi­ing en op de ver­ti­ca­le as de schaal van de tra­di­ti­o­ne­le waar­den naar de secu­lier-rati­o­ne­le waarden.

Zwe­den staat hele­maal rechts-boven­in. Het land is dus het meest op zelf­ont­plooi­ing en rati­o­na­li­teit ‘gerich­te’ land ter wereld. Let wel: het doel van het beleid was onafhankelijkheid…

Een (a)sociaal experiment

Wat zien we op dit moment in Zwe­den? De helft van de bevol­king woont alleen, in zake­lijk inge­rich­te appar­te­men­ten. Vrou­wen kie­zen steeds vaker voor alleen­staand moe­der­schap, vaak met behulp van een onli­ne bestel­de zelf­in­se­mi­na­tie-set, met sper­ma van een donor met een door de vrouw geko­zen huid- en haar­kleur en opleidingsniveau.
Het aan­tal een­za­me sterf­ge­val­len neemt almaar toe. Er is zelfs een gro­te instan­tie die zich alleen maar bezig houdt met het opspo­ren van fami­lie­le­den van in een­zaam­heid over­le­den mensen.

In de film zien we een droef stem­men­de rond­gang langs sper­ma­ban­ken, ver­la­ten woon­wij­ken en ver­ge­ten doden. Het werpt een ont­hut­send licht op de keer­zij­de van deze onaf­han­ke­lij­ke samen­le­ving, waar­in zoek­toch­ten naar ver­mis­te per­so­nen een soci­a­le acti­vi­teit gewor­den zijn.

Veilig en toch niet gelukkig

De film werpt de boei­en­de vraag op waar­om het leven bin­nen alle vei­lig­heid en garan­ties toch onbe­vre­di­gend uit­pakt. Som­mi­ge Zwe­den bie­den moe­dig weer­stand: jon­ge­ren hou­den bij­een­kom­sten in het bos om zich vrij­e­lijk over te geven aan emo­ties en lief­ko­zin­gen. Een suc­ces­vol Zweeds chi­rurg koos voor een bestaan in Ethio­pië, waar hij ondanks de mate­ri­ë­le gebre­ken de kracht van gemeen­schaps­zin leer­de herwaarderen.

Heb je anderen nodig om gelukkig te zijn?

Al voor ik de film zag was het ant­woord op deze vraag voor mij een ondub­bel­zin­nig JA. Is stre­ven naar onaf­han­ke­lijk­heid dan ver­keerd? Nee, dat is het niet. Maar waar wat mij betreft een essen­ti­eel onder­scheid ligt, is dat onaf­han­ke­lijk zijn niet bete­kent dat je niet ver­bon­den bent. Want dat zijn we wel. Wij kun­nen niet onaf­han­ke­lijk bestaan van de rest van de wereld.

In het Boed­dhis­me is dit één van de karak­te­ris­tie­ken van bestaan, anat­ta, of het ken­merk van geen-zelf. Niets kan hele­maal op zich­zelf bestaan, zon­der rela­tie met al het ande­re. In Zwe­den is men door­ge­scho­ten met het behaal­de resul­taat. De men­sen zijn er inder­daad erg zelf­be­wust en onaf­han­ke­lijk, maar niet geluk­ki­ger dan in Ethiopië…

Van onafhankelijk naar afgescheiden is maar een kleine stap

Zon­der er een woor­den­strijd van te wil­len maken, denk ik dat er een glij­den­de schaal is van afhan­ke­lijk­heid naar zelf­stan­dig­heid en onaf­han­ke­lijk­heid naar afge­schei­den­heid. In de docu­men­tai­re wordt aan het begin wel benoemd dat het doel niet was om geen rela­ties meer te heb­ben, maar juist om geheel vrij te zijn om die rela­ties aan te gaan waar men voor zou kie­zen, zon­der voor­waar­den en weder­zijd­se afhankelijkheden.

Op zich mis­schien een nobel doel. Toch is het blijk­baar moei­lijk maat te hou­den en niet te voor­ko­men geweest het stre­ven naar onaf­han­ke­lijk­heid geleid heeft tot een ver­blin­ding voor alge­meen men­se­lijk con­tact. Dat de onaf­han­ke­lijk­heid vaak tot de keu­ze voor geen rela­ties heeft geleid.

Ove­ri­gens: Zwe­den staat dan wel het meest rechts­bo­ven in de genoem­de gra­fiek, Neder­land en een aan­tal ande­re west-Euro­pe­se lan­den staan niet ver weg. Je kunt het in Neder­land ook wel een beet­je her­ken­nen. Geen rela­tie is lek­ker mak­ke­lijk. Je hoeft met nie­mand reke­ning te hou­den en ‘kunt lek­ker je eigen gang gaan’. Maar zijn we met z’n allen gelukkig?
Naar het schijnt niet geluk­ki­ger dan in Ethiopië…

Verbondenheid

Hoe­zeer onaf­han­ke­lijk­heid ook een ver­wor­ven­heid van de moder­ne tijd kan zijn, het draagt ook een onmo­ge­lijk­heid in zich. Mens zijn bete­kent ook afhan­ke­lijk zijn, of je nu wilt of niet. Niet alleen mens zijn trou­wens: ieder levend wezen op aar­de staat in rela­tie met alle ande­re leven­de wezens op aarde.
Ver­bon­den­heid zou je wat mij betreft dus gewoon als een natuur­wet mogen beschouwen.

Dat brengt me nog even bij mijn favo­rie­te (internet-)krant: De Cor­res­pon­dent. Daar is de laat­ste maan­den een hele serie essays ver­sche­nen met als the­ma ‘afhan­ke­lijk­heid’. Afge­lo­pen week schreef Rebec­ca Sol­nit een erg mooi essay wat mis­schien goed aan­sluit bij mijn blogje over deze Zweed­se film.

Een film ove­ri­gens die zeker de moei­te waard is om in een film­huis te gaan zien en waar­van u hier­on­der de NL trai­ler kunt bekijken!

Bij het schrij­ven van dit blog heb ik gebruik
gemaakt van de synop­sis op de site van IDFA.

5 1 stem
Beoordeel artikel
Abonneer
Laat me weten als er
guest
0 Reacties
Inline reacties
Bekijk alle reacties
0
Wil je een reactie geven op dit artikel? Cool!x
Scroll to Top