Trauma’s laten in het lichaam diepe sporen na – Interview met Bessel van der Kolk

Praten met getraumatiseerde kinderen? ‘Ja, maar leer ze eerst hoe ze hun lichaam kunnen kalmeren’, zegt de Nederlands-Amerikaanse psychiater Bessel van der Kolk. Hij vindt het onbegrijpelijk dat aanraking, beweging en verbeeldingskracht uit de meeste therapieën zijn verbannen. ‘Het zijn precies die elementen die getraumatiseerde kinderen helpen om zich weer veilig te voelen.’

Tekst: Ditty Eimers. Met dank voor de toestemming om het artikel te mogen overnemen van Augeo Magazine 6.

Hij is al meer dan veertig jaar bezig met onderzoek naar trauma’s en wordt wereldwijd beschouwd als een van de belangrijkste experts op dat gebied. In het Trauma Centre in Brookline, Massachusetts, dat hij dertig jaar geleden oprichtte, ziet hij ook nog elke week patiënten. Volwassenen én kinderen. ‘Als een behandeling bij mijn patiënten onvoldoende werkt, ga ik verder zoeken. Ik heb altijd nieuwe dingen willen uitproberen.’

Als jonge psychiater geloofde Bessel van der Kolk (73) in de werking van medicijnen. Maar al snel kwam hij erachter dat zijn patiënten daar meestal niet genoeg van opknapten. Ook het effect van praten bleek beperkt. Dus ging hij op zoek naar nieuwe methodes: EMDR (herbeleving van het trauma met behulp van afleidende stimulansen zoals handbewegingen), neurofeedback (het brein belonen als de hersengolven het gewenste patroon laten zien), mindfulness, yoga, bewegingstherapie, theater.

Relax More - TraumasporenIn zijn boek ‘The body keeps the score’ – in het Nederlands vertaald als ‘Traumasporen’ − doet hij verslag van zijn  decennialange zoektocht. Na al die jaren weet hij dat er niet één beste manier is om getraumatiseerde kinderen en volwassenen te helpen. Zijn wetenschappelijke onderzoek en praktijkervaring hebben hem er wel van overtuigd dat trauma’s vooral in het lichaam diepe sporen nalaten. Daar ligt volgens hem ook de sleutel om kinderen met trauma’s te behandelen. ‘Leer ze eerst om zich weer veilig te voelen in hun lichaam.’

U schrijft dat trauma’s de structuur en de bedrading van de hersenen kunnen veranderen. Kunt u dat uitleggen?

‘Uit hersenonderzoek weten we dat trauma’s kunnen leiden tot veranderingen in de hersenen. Als we schokkende gebeurtenissen meemaken of ons bedreigd voelen, zenden we instinctief signalen uit naar anderen om ons te hulp te schieten.

Maar als niemand te hulp schiet of gevaar blijft dreigen, treden oudere hersengebieden in werking: de emotionele hersenen, die uit de zoogdierhersenen en de reptielenhersenen bestaan. Dan blokkeert het talige deel van het brein en schakelen we over op primitievere manieren van overleven: vechten, vluchten of verstijven. Stresshormonen zijn de motor van die reacties. Bij getraumatiseerde kinderen en volwassenen is de stressreactie chronisch geworden. Daardoor raakt het alarmsysteem in de hersenen verkeerd afgesteld.’

Wat heeft dat voor effect op getraumatiseerde kinderen?

‘Zij kunnen geen onderscheid maken tussen reëel en denkbeeldig gevaar en leven dus in een staat van constante waakzaamheid. Ze zijn bijvoorbeeld hypergevoelig voor de kleinste aanwijzingen van boosheid en reageren heel sterk op agressie van leeftijdgenoten.

Een van de moeilijkste dingen is dat ze dingen hebben meegemaakt waarover ze niet kunnen praten. Omdat ze geen woorden hebben voor wat hen is overkomen, leeft het trauma zich uit in hun lichaam. Hun emotionele hersenen geven steeds signalen af dat de wereld onveilig is.’

Hoe merk je dat?

‘Het verbale deel van hun hersenen is als het ware afgeknepen. In tegensteling tot het rationele brein, dat zich uit via gedachtes, drukken de emotionele hersenen zich uit in lichamelijke reacties. Je krijgt plotseling hevige buikpijn, wordt misselijk, of krijgt een paniekaanval.

Het lijf van getraumatiseerde kinderen is net een pingpongbal, waarover ze geen controle hebben. Ze hebben vaak geen idee waar hun heftige emoties en de spanning die ze voelen vandaan komen. Vaak weten ze ook helemaal niet wat ze voelen. Op een heel elementair niveau is hun gevoel van veiligheid geschaad.’

Is dat permanente gevoel van onveiligheid en gevaar nog wel te herstellen?

‘Het brein is een plastisch orgaan, de hersenen kunnen veranderen door nieuwe ervaringen op te doen, zeker als je jong bent. Dat is hoopvol. Het belangrijkste is om eerst het evenwicht op het diepste niveau te herstellen: door het lichaam te kalmeren.

In ons traumacentrum laten we kinderen op een trampoline springen, schommelen, en balanceren op een evenwichtsbalk. We raken ze voorzichtig aan of slaan een deken om hen heen. Wat je dan ziet is wonderbaarlijk. Ze raken vertrouwd met hun lichaam. En als hun lichaam kalmeert, gaat ook hun taalgebruik vooruit.

Lichamelijk contact, het elementairste hulpmiddel om te troosten en te kalmeren, is uit de meeste therapieën verbannen. Terwijl juist dat enorm kan helpen om je weer veilig te voelen in je lichaam, om te ervaren dat het gevaar geweken is. Als dat gebeurt, en het stresssysteem van de emotionele hersenen kalmeert, kunnen andere delen van het brein ook weer gezonder functioneren.’

‘Als het lichaam kalmeert, gaat het taalgebruik vooruit’

Kunnen medicijnen ook helpen om traumaklachten van kinderen te verminderen?

‘Op dit moment slikken ongeveer een half miljoen kinderen in de Verenigde Staten antipsychotica. Die geneesmiddelen worden vaak gebruikt om mishandelde en verwaarloosde kinderen handelbaarder te maken. Daarover maak ik me grote zorgen. Met pillen kunnen ze zich beter beheersen en worden ze minder agressief.
Maar die middelen belemmeren ook hun lust tot spelen en hun nieuwsgierigheid. Juist die drives hebben ze nodig om zich te ontwikkelen tot goed functionerende volwassenen.’

En praten over traumatische ervaringen, helpt dat volgens u?

‘Ja en nee. Het is heel belangrijk om te weten wat je voelt. Veel therapeuten proberen met kinderen en jongeren te praten over de vreselijke dingen die hen zijn overkomen. Het is fijn als iemand je verhaal aanhoort, maar dat neemt doorgaans de inprenting van angst en onveiligheid niet weg. Die heeft zich vastgezet in niet-talige delen van het brein en uit zich via het lichaam. Daarom moet de aandacht vooral gericht zijn op wat er in het lichaam gebeurt. Weet je wat je voelt? En waardoor worden die nare gevoelens getriggerd?

Voor getraumatiseerde kinderen is het heel moeilijk om dat te benoemen. Wat ze voelen is zo angstwekkend, dat ze liever proberen om niet te voelen.’

Hoe kun je kinderen leren om die gevoelens te hanteren?

‘Vechtsporten als karate en judo leren kinderen dat ze controle kunnen hebben over hun lijf en zichzelf kunnen verdedigen. Daar worden ze minder angstig van. Yoga en Tai Chi, mindfulness en sensomotorische therapie (waarbij de zintuigen door allerlei spelletjes en beweging worden geactiveerd) zijn andere manieren om in een veilige omgeving te voelen wat er gebeurt in hun lijf.

Ook tekenen helpt kinderen om het verlammende effect van traumatische ervaringen tegen te gaan. Ik werkte met kinderen die de aanslag op de Twin Towers van dichtbij meemaakten. Ik vroeg ze om een tekening te maken van die dag. Er waren kinderen die alleen naargeestige beelden op papier kregen, van rook, vuur, pijn en doden. Maar er was ook een jongetje dat een trampoline onder de torens tekende, voor een zachte landing van de mensen die moesten springen. Zijn verbeelding had de vreselijke waarheid een andere draai gegeven.

Kinderen die hun verbeelding op zo’n manier kunnen laten spreken, hebben minder last van traumatische gebeurtenissen.’

Maar dat is dus niet elk kind gegeven.

‘Nee, maar je kunt kinderen wel leren zich op een veilige manier te uiten. In projecten die we op scholen doen, leren we leerkrachten om ervaringen van getraumatiseerde kinderen te benoemen. In plaats van driftbuien, dagdromen of agressief gedrag te bestraffen, moedigen we ze aan contact te maken. “Ik zie dat je van streek bent. Wil je misschien dit dekentje om je heen slaan, zodat je wat kalmer wordt? Wil je even bij mij op schoot zitten of zullen we samen heel diep ademhalen?”

Als het kind gekalmeerd is, helpt de leerkracht om zijn gevoelens te beschrijven. “Wat maakte je zo verdrietig of boos?’ ‘Wat denk je dat er gebeurt als je na school thuiskomt?” Op die manier kunnen scholen functioneren als veilige eilandjes in een chaotische wereld.

Beweging, spel, gymnastiek, samen muziek maken of zingen: ook dat helpt getraumatiseerde kinderen om uit hun vlucht- of vechtmodus te komen, positieve emoties te ervaren en op een plezierige manier met anderen om te gaan. Ik vind het onbegrijpelijk dat er steeds meer beknibbeld wordt op dat soort activiteiten.’

‘Scholen kunnen veilige eilandjes zijn in een chaotische wereld’

Sommige vakgenoten vinden dat er te weinig wetenschappelijk bewijs is voor de nadruk die u legt op traumabehandeling via het lichaam. ‘Voor mij is het belangrijkste dat mijn patiënten opknappen. Ik was een van de eersten die vanaf het begin van deze eeuw onderzoek deed naar EMDR. Dat is nu een geaccepteerde traumabehandeling, maar was in die tijd nog zeer omstreden.

Nu denken sommigen dat ik een yoga-fanaticus ben, omdat ik daar veel onderzoek naar heb gedaan. Maar ik zie yoga vooral als een techniek die andere deuren kan openen bij getraumatiseerde mensen. Net als theater. Daar heb ik me afgelopen jaren in verdiept. Ik vind het jammer dat daar nog zo weinig wetenschappelijk onderzoek naar wordt gedaan.’

Hoe kwam u daarmee in aanraking?

‘Via mijn zoon. Die bracht de eerste twee jaar van de middelbare school grotendeels door in bed, ernstig vermoeid en opgezwollen door allergieën. Mijn vrouw en ik waren wanhopig op zoek naar iets dat hem kon helpen. Gesprekstherapie haalde weinig uit, maar toen hij ging meespelen in een theatergroep, zagen we hem opknappen. Hij ervoer hoe het is om iemand anders te zijn en een bijdrage te leveren aan een groep. Dat gaf hem een gevoel van controle, bekwaamheid en eigenwaarde. Zo raakte ik geïnteresseerd in het therapeutische potentieel van theater.

‘Mijn zoon knapte op van deelname aan een theatergroep’

Inmiddels ben ik ervan overtuigd dat theater getraumatiseerde jongeren een unieke manier biedt om toegang te krijgen tot hun emoties en lichamelijke gewaarwordingen. Ze leren verschillende rollen aan te nemen en te zoeken naar manieren om diepe emoties over te brengen aan het publiek.

Liefde en haat, agressie en overgave, loyaliteit en verraad: dat is waar het bij zowel trauma’s als theater om draait. Spelenderwijs verkennen en onderzoeken jongeren zo hun eigen ervaringen, zonder het woord trauma ooit uit te spreken.’

Relax More - Prof. Bessel van der KolkProf. dr. Bessel van der Kolk (1943, Den Haag) vertrok na zijn eindexamen naar de Verenigde Staten om medicijnen te studeren. Hij specialiseerde zich als psychiater en is oprichter en directeur van het Trauma Center in Brookline, Massachussets. Daarnaast is hij hoogleraar in de psychiatrie aan de universiteit van Boston. Hij wordt beschouwd als een van ’s werelds meest vooraanstaande deskundigen op het gebied van traumabehandeling en posttraumatische stressstoornis (PTSS).

Foto kind: Bekah Russom on Unsplash

Door |2018-06-20T00:21:54+00:0020 juni 2018|Categorieën: Kinderen en jongeren, Trauma|Tags: , , , , , , , |19 Reacties

Over de auteur:

Onder deze "naam" staan de berichten die door deelnemers van trainingen of Tai Chi of Chi Kung studenten geschreven zijn. Er is immers niets zo mooi als een verhaal uit eerste hand!Een gastauteur kan ook een 'extern' persoon zijn, van wie we een artikel plaatsen of overnemen.Wij houden schrijvers op de hoogte van reacties op hun schrijfsels.

19 Comments

  1. Andrea Noghiu
    Andrea Noghiu 20 juni 2018 om 20:08 - Antwoorden

    Roland Verdouw.. dit wisten we al he Ro..!

  2. Marijke Slagter
    Marijke Slagter 23 juni 2018 om 10:37 - Antwoorden

    Mischa Loth

  3. Ans Tros 27 juni 2018 om 09:03 - Antwoorden

    Dank voor dit waardevolle artikel. Bessel van der Kolk is opnieuw in NL op 21 september a.s.. zie https://www.uitgeverijmens.nl/congres zij geven ook zijn boeken uit.

  4. Loek Knippels 1 juli 2018 om 15:53 - Antwoorden

    Goed verhaal en zeer herkenbaar: heb meer dan 30 jaar met getraumatiseerde mensen gewerkt via Gestalt, Psychosynthese, tekening-analyse en Familie-opstellingen. Het meest heeft me echter geboeid hoe getraumatiseerde mensen vaak spreken/zich uiten in symbooltaal. “Ik kan niet verder, sta met de rug tegen de muur!” of “Hij heeft mijn hart gestolen en nooit meer teruggegeven!”
    Heb een opleiding tot holistisch counselor opgezet in Nederland en wil nu geleidelijkaan in Frankrijk (de Dordogne) met groepen aan de slag die zichzelf willen helen in een veilige omgeving. Laatste jaren veel vrijwilligerswerk gedaan met ‘homo’s in de knel’ (vaak uit Islamitische landen) om hen te bemoedigen en aan te moedigen om vooral toch weer de regisseur van het eigen leven te worden. Inmiddels komt ook een homo-student uit Iran naar ons om hier te gaan studeren en een nieuw leven op te bouwen. Hij heeft een studievisum, nu nog zijn borgsom bij elkaar ‘bedelen’ en hij kan bij ons komen wonen.
    Dank voor de inzichten die je met ons lezers deelt.
    Hartegroet
    Loek Knippels
    http://www.het-ihc.nl

  5. Marga 1 juli 2018 om 16:18 - Antwoorden

    Goed en bruikbaar artikel! Waarvoor dank!

  6. JM Gerrits 7 juli 2018 om 16:41 - Antwoorden

    Zeer goed artikel. Ik ben 60 jaar en zelf getraumatiseerd door ernstige mishandelingen en misbruik. Ben daardoor mijn hele familie kwijt geraakt. Heb geen sociale contacten meer behalve mijn lieve zoon en een buurvrouw.
    Ik herken zoveel in de reacties die het op je lichaam heeft. Buikpijn, maar echt zo erg dat je niet meer rechtop kunt zitten, eczeem, angsten voor alles. Niet meer te weten wie je bent.
    Aangepast gedrag, de clown uithangen (wat wel hielp). Ik heb verschillende keren gedragstherapie gevolgd maar er even zo snel ben ik er mee gestopt omdat ik vond dat dit niet hielp. Ik hoef geen gedragsverandering want mijn gedrag is niet verkeerd.
    Het zit niet in mijn gedrag maar in mijn hele lijf.
    Pijn van het verliezen van je familie en nooit een veilige plek te hebben gehad. Geen jeugd en geen puberteit. Overlevingsstrategie. Medicijnen gehad en ook weer mee gestopt. Zeer ernstige bijwerkingen ondervonden zoals psoriasis en darmpoliepen.
    Psoriasis zat onder de voeten met grote open kloven, daardoor een half jaar niet kunnen lopen of staan.
    En toch……. geniet ik elke dag van mijn beperkte leven en wat zich daarin voordoet.
    Maar……… een steengoed artikel.
    Bedankt.

    • Ronald de Caluwé 8 juli 2018 om 23:56 - Antwoorden

      Dank voor je openhartige reactie, J!
      Je draagt een bewogen geschiedenis met je mee. Dit overkomt helaas téveel mensen. Het wordt tijd om te erkennen dat trauma de meest onderschatte oorzaak is van menselijk lijden.
      Gelukkig is er toenemend wetenschappelijk onderzoek dat laat zien dat de lichaamsgerichte benadering effectief is; vaak veel effectiever dan veel cognitief georiënteerde ‘praattherapieën’…

      Mooi dat je geleerd hebt iets van je leven te maken, J.

      Ik zie dat je hieronder nog een uitgebreide reactie hebt geschreven, daar kom ik binnenkort op terug!

  7. JM Gerrits 7 juli 2018 om 17:44 - Antwoorden

    Wat ik verder wil zeggen is dat ik er juist altijd graag over heb willen praten maar dit niet mocht. Vaak ook niet in therapie. Ik vind juist dat het open gegooid moet worden. Ik voelde me nooit gehoord ook niet in therapie. Ik had geen stem. Als ik therapie had dan kreeg ik een formuliertje mee met stellingen: “wat zijn je gedachten in deze situatie” etc. en dan dacht ik “rot op”, hier heb ik totaal geen behoefte aan.

    Vastomlijnde therapieën en over je ellende van vroeger praten had geen zin vonden de psychologen want dat kun je niet meer veranderen, dat is geweest en je moet verder. Zo werkt het dus helemaal niet en is dus m.i. een hele foute benadering. Ik heb me nooit begrepen gevoeld in therapie. Bij wat je meegemaakt hebt en ondergaan/geleden hebt, doet zich bepaald gedrag voor in mijn geval, alles onder controle houden, moeite met langdurige contacten, doodsbang voor inwendige onderzoeken/blokkade dus vermijdend gedrag etc.

    Het is dan wel fijn als je er uitgebreid over mag praten zodat ook mensen in je omgeving begrijpen waar bepaald gedrag vandaan komt. Je moet mogen vertellen dat je geschopt, geslagen en opgesloten bent geweest. Dat de kinderen onderling tegen elkaar opgezet werden en daardoor de hele familie uit elkaar gevallen is. Dat je daardoor alles kwijt raakt. Dit kun je niet afdoen met “dit is geweest” en er een pil in duwen met alle gevolgen van dien.

    Dit was de basis van mijn leven. Er is met mij als persoon niets mis. Dit is mij overkomen maar geaccepteerd worden om wie je bent als persoon daar gaat het om. Voor mij is therapie te laat. Ik heb het er helemaal mee gehad en heb mijn eigen creatieve en muzikale manier gevonden om er mee om te gaan. Ik geniet intens van de aller kleinste dingen in het leven. Muziek, dieren, korte contacten en een babbeltje, schrijven, observeren, de natuur in. Ik kan nog steeds voelen, emoties beleven, huilen en lachen hoewel afgeschermd.

    Ik voel ook nog steeds een ongelooflijke boosheid in mij. Dat is het gat dat blijft maar kan er mee omgaan. Ik heb nog nooit iemand een mep gegeven omdat ik agressief werd van die boosheid. Ik vond gym juist altijd vreselijk als kind want ik schaamde me dood voor de blauwe plekken die ik op mijn lijf had en een lichaam van boven tot onder met eczeem. Ik durfde me niet eens om te kleden. Ik heb ook toneel gespeeld maar ik was zo onzeker als kind, dat ik doodsbang was om mijn tekst te vergeten. Ik heb het ook wel creatief opgelost toen dat een keer gebeurde, dat wel.
    Waar ik het allermeest aan gehad heb is zingen in een koor. Met overgave alles er uit zingen. In een groep maar toch anoniem. Samen zijn met anderen maar toch in die groep ook alleen kunnen zijn met je geheimen/trauma. Heel veel zingen en muziek maken in groepsverband.
    Privéles wilde ik niet (heb ik ook gehad) want daarbij was de aandacht veel te veel op mij alleen gericht. Dat voelde onveilig. Kwam te dichtbij. Juist in een groep waarin je niet opvalt maar wel gelijkwaardig bent met hetzelfde doel heeft mij een heel eind op weg geholpen. Heeft me beter geholpen dan welke therapie ook. Door lid te zijn van een koor of muziekvereniging heb je heel veel meer leuke dingen. Je krijgt vrienden, viert verjaardagen met elkaar, wij gingen op reis met het koor ook naar het buitenland, het was een warm bad. Je staat te schitteren voor publiek, je telt mee etc. met je mooie kleren aan.
    Muziek geeft rust in je emoties. Je kunt er helemaal in op gaan.

    • Pauline 8 juli 2018 om 12:13 - Antwoorden

      Heel herkenbaar: het niet gehoord worden in de gestandaardiseerde cognitieve gedragstherapie. Traumatiserend voor iemand met trauma’s, waar totaal aan voorbij gegaan wordt. Dit besef ik nu mijn dochter zich totaal niet gezien en gehoord voelt in de standaardtherapie en ik herken mijzelf in haar. Creatieve ingangen ontbreken totaal en mijn dochter slaat dicht net als ik destijds.

      Op dit moment volg ik zelf (ik ben 54) een alternatieve traumatherapie met o.a. EFT, maar ook dit dekt voor mij niet helemaal de lading.
      Wat mooi dat je zelf je weg hebt gevonden in creatieve uitingen als het koor en daarmee een veilige haven hebt gecreëerd voor jezelf en een manier om je te uiten. Dat inspireert en stimuleert mij om mijn eigen manier te vinden via mijn eigen creativiteit.
      Dank je wel dat je je verhaal hebt gedeeld. Ik wens je alle goeds, Pauline.

      • Ronald de Caluwé 9 juli 2018 om 00:10 - Antwoorden

        Dag Pauline, dank voor je respons.
        Ja, niet gehoord worden of doodgezwegen worden is inderdaad vaak een extra trauma…
        In zijn boek ‘Traumasporen’ schrijft Van der Kolk over diverse creatieve therapievormen die ondersteunend zijn bij trauma, o.a. zingen, maar ook toneelspelen/theater maken.

        Vind dus zeker jouw weg, én overweeg eventueel een meer lichaamgerichte therapie, zoals ik ook aan J. adviseerde en waarover ik op mijn site veel schrijf.

        Hartelijke groet,
        Ronald

    • Ronald de Caluwé 9 juli 2018 om 00:07 - Antwoorden

      Dag J. Wat een verhaal en wat draag je allemaal met je mee… En, wat Pauline ook al zegt: fantastisch dat creativiteit en m.n. zingen zo behulpzaam voor je is geweest.
      Het is voor veel getraumatiseerde mensen een extra trauma als ze niet gehoord worden en “verstoten” worden uit hun omgeving en/of familie.
      Het samen (mogen!) zijn met anderen is zo krachtig en ondersteunend. Het zingen kan werkelijk een weg naar het hart zijn.

      En ik wil nog een opmerking plaatsen: het nooit te laat voor iemand voor therapie. Echter: praten en werken op het niveau van de cognitie/het brein zal inderdaad niet effectief zijn. Ik ken echter genoeg voorbeelden van mensen die, ook na vele jaren, vastzittende levensenergie los hebben mogen laten middels meer lichaamsgerichte benaderingen, zoals bijv. Somatic Experiencing, waar ik elders op deze site over schrijf.

      Ik wil het je niet aanpraten. Als je leven nu OK is, met alles wat je erbij meedraagt, dan is het OK. Indien je nog wat helend werk zou willen doen, kan ik adviseren deze lichaamsgerichte benadering te exploreren en een goede therapeut in je omgeving te zoeken.
      Mail me anders gerust, dan kunnen we ook even samen kijken.

      Hartelijke groet,
      Ronald

  8. Wilma van Tuyl 18 juli 2018 om 23:40 - Antwoorden

    Dank je, waardevol artikel. Herkenbaar.
    Ik werk als coach zelf veel met spel en improvisatietheater met volwassenen, omdat het een sterke fysieke en emotionele ingang is om mensen te bereiken. Spelen creëert een soort van tussenruimte tussen jou en je cliënt, waarin alles gezegd, gevoeld en gedaan kan worden, in alle veiligheid natuurlijk. Dat is inzichtgevend en helend. Je maakt wakker ofwel bewust wat gevoeld en ervaren moet worden.
    Energie die eerst vast zat door nare ervaringen, komt los; letterlijk gaat de energie weer stromen bij je cliënt.
    Theater improvisatie wordt ook gebruikt bij getraumatiseerde soldaten in de VS en met succes.
    Op 20 september geef ik bij TedXede een talk over het onderwerp Play: Sources of energy.

    • Ronald de Caluwé 20 juli 2018 om 00:01 - Antwoorden

      Dank voor je respons, Wilma. Ja, van der Kolk is ook lovend ook theatervormen bij PTSS. Mooi dat je een TedX-talk gaat geven. De link naar de site werkt niet, stuur me even een goeie s.v.p. (en evt. een naar je talk).

      Succes toegewenst!

  9. Loes Hermsen 13 augustus 2018 om 08:11 - Antwoorden

    Bedankt voor het artikel, zeer waardevol. In mijn praktijk gebruik ik diverse methodes en dat maakt elke behandeling uniek. Niet iedereen heeft dezelfde behoefte en niet iedereen heeft hetzelfde tijdsduur voor heling.

    • Ronald de Caluwé 13 augustus 2018 om 09:21 - Antwoorden

      Dat klopt helemaal, Loes! Daarom moet een trauma-therapeut een goed gevulde interventie-rugzak hebben. Speciaal aan Van der Kolk is dat hij heel expliciet de lichamelijke benadering ook zeer belangrijk vindt.

      Alle goeds, hartelijke groet,
      Ronald

  10. Miranda 13 augustus 2018 om 14:25 - Antwoorden

    Sinds kort ben ik via de PMA techniek achter een groot trauma gekomen. Nl als kind een operatie gehad waarbij de narcose is mislukt. Al 50 jaar slaap ik niet… en nu blijkt dat ik doodgaan nav die operatie… ik zag mezelf immers voor dood liggen op de operatietafel, gekoppeld heb aan slapen… omdat de anaesthesist zei ‘en nu ga je slapen’.
    Enfin ik ben jarenlang behandeld geweest voor depressie, burn-out enz enz enz. En nu komt dit er eindelijk uit.

    Ik de tijd dat ik echt weinig meer kon heb ik mij laten behandelen met shiatsu, druk punt massage… dat heeft mij uit de depressie gehaald en leerde mij te ontspannen… gaf diepe ontspanning en heling daardoor kreeg ik ook weer wat energie. Dansen vooral biodanza gaf mij het leven terug. Het plezier… het vrouw zijn… verbinding met anderen… en gaf veel heling … feitelijk is het lichaamsdeel in dans.
    En nu met de PMA halen we het trauma naar boven uit het onderbewuste… en voel en zie ik elke emotie gedachte die tot het trauma leidde.
    Het zijn veelal clusters van gevoel, emoties, beelden… die te samen zo groot zijn dat je out slaat. Voor een kind is angst boosheid spanning teleurstelling enz allemaal te samen te groot. En wordt 1 brei.

    Nu ben ik al die clusters van dit soort brei en uit elkaar aan ‘t halen.
    Ik heb nog altijd heel veel aan de massagetechnieken… de yoga en de dans. Die helpen met verder verwerken en de spieren cel geheugen los te laten.

    Door de uitputting van 50 jaar niet slapen te samen met het naar boven komen nu van dit grote maakte dat ik er bijna niet meer was. Zo diep heb ik ervoor moeten gaan.

    Nu kan ik alleen maar vertrouwen hebben dat ik ooit weer normaal kan gaan slapen.

    • Ronald de Caluwé 13 augustus 2018 om 18:00 - Antwoorden

      Poeh, wát een verhaal, Miranda… Dank je voor het delen. Je verhaal maakt duidelijk dat er vroeger veel minder aandacht was voor goede narcose (men dacht zelfs tot minder dan 50 jaar geleden dat baby’s geen pijn konden voelen, ongelofelijk hè?) en vooral dat het lichaam een heel belangrijke rol speelt in trauma en het oplossen ervan.
      De hersenen zijn deel van het lichaam, maar ook de rest van het zenuwstelsel is van groot belang.

      Ik hoop dat je heling verder voorspoedig verloopt en dat je een goede nachtrust mag ervaren!

      Alle goeds,
      Ronald

Geef een reactie