Home » Learn More » Verhalen » Zelfcompassie, interview met Kristin Neff

Zelfcompassie, interview met Kristin Neff

Relax More - Zelfcompassie, interview met Kristin Neff

Voor Bod­dhitv, een laag­drem­pe­li­ge en infor­ma­tie­ve boed­dhis­ti­sche web­si­te, maak­te Anne Klei­sen een arti­kel van een inter­view dat ze had met Kris­tin Neff. Kris­tin is één van de pio­niers in het uit­dra­gen van het belang van zelfcompassie.
Het is een mooi stuk gewor­den en ik ben zo vrij het over te nemen. Waar­bij ik je advi­seer eens te kij­ken op Boddhitv.nl en je te abon­ne­ren op hun nieuwsbrief.

Zelfkritiek

‘Wat ben ik toch een lui schep­sel, sta op en doe wat met je leven.’ ‘Doe eens gezellig!’
Als ik goed kijk naar de dia­loog die ik non-stop met mezelf voer — wat al moei­lijk genoeg is, want waar­aan denk ik eigen­lijk de hele dag? — dan moet ik tot de con­clu­sie komen dat ik mezelf regel­ma­tig op een schrik­ba­rend lief­de­lo­ze manier toespreek.

Het was me al eer­der opge­val­len dat dit niet bij­draagt aan een con­struc­tie­ve en tevre­den levens­hou­ding, maar om er iets aan te doen, is nog niet mak­ke­lijk. Daar is geduld, tijd en voor­al: zelf­com­pas­sie voor nodig.

Zelfcompassie

Dat zelf­com­pas­sie de sleu­tel is naar geluk, weet psy­cho­lo­ge en boed­dhist Kris­tin Neff (1966) als geen ander. Daar­om schreef ze er een boek over: Zelf­com­pas­sie, stop jezelf te ver­oor­de­len. Toen Neff in 1997 met boed­dhis­me in aan­ra­king kwam, was het con­cept van zelf­com­pas­sie het eer­ste wat haar diep raak­te in de leer. Ze begreep onmid­del­lijk wat voor posi­tie­ve impact het zou kun­nen heb­ben op onze eeu­wig ver­oor­de­len­de geest.

Onder zelf­com­pas­sie ver­staat Neff het ver­mo­gen om jezelf in pijn­lij­ke situ­a­ties te troos­ten, in plaats van te ver­oor­de­len om het feit dat we iets ‘fout’ heb­ben gedaan. Belang­rijk daar­bij is dat we niet ont­ken­nen dat we tekort­ko­min­gen heb­ben, maar met com­pas­sie rea­ge­ren op het feit dat we alle­maal tekort­ko­min­gen heb­ben en dat dat pijn veroorzaakt.

Als we in de spie­gel kij­ken en zien dat we 5 kilo zijn aan­ge­ko­men, dan kan dat een reeks aan gedach­tes oproe­pen over hoe lelijk en lui we zijn. Dat is het moment om ons­zelf op vrien­de­lij­ke en mee­le­ven­de wij­ze te laten weten dat het OK is om ver­drie­tig te zijn over iets wat tegen­zit. Neff stelt zelfs voor om jezelf op zo’n moment even te aai­en of vast te pak­ken, om het knuf­fel­hor­moon oxy­to­ci­ne op te wek­ken. De oxy­to­ci­ne ver­laagt het scha­de­lij­ke stres­shor­moon cortisol.

In je boek komt zelfcompassie over als een wondermiddel, kleven er ook nadelen aan?

‘Het kan moei­lijk zijn om zelf­com­pas­sie niet te ver­war­ren met zelf­me­de­lij­den. De lijn tus­sen die twee is soms heel dun. Bij zelf­com­pas­sie is het de bedoe­ling dat je doet wat heil­zaam is voor jou, maar dat bete­kent niet dat je met zelf­me­de­lij­den op de bank gaat zit­ten als het een dag tegen­zit. Vaak weet alleen jij­zelf waar de grens is, ande­ren kun­nen dat niet voor jou bepalen.

Ook is niet voor ieder­een dui­de­lijk dat zelf­com­pas­sie ver­schilt van zelf­waar­de­ring. Zelf­com­pas­sie heeft dezelf­de voor­de­len als zelf­waar­de­ring, maar in tegen­stel­ling tot zelf­waar­de­ring zit­ten er aan zelf­com­pas­sie geen nade­len. In de VS zijn we enorm door­ge­scho­ten met het aan­le­ren van zelf­waar­de­ring aan kin­de­ren. Het resul­taat is dat we een gene­ra­tie heb­ben opge­voed met een enorm hoge zelf­waar­de­ring, waar­bij jon­ge­ren den­ken dat ze beter zijn dan ande­ren en nar­cis­ti­sche trek­ken vertonen.

Het klopt wel dat een posi­tief zelf­beeld gezond is, maar de basis waar­op dat zelf­beeld rust is cru­ci­aal. Bij zelf­waar­de­ring baseer je je posi­tie­ve zelf­beeld op het ver­ge­lij­ken met ande­ren, op beter zijn dan ande­ren. Bij zelf­com­pas­sie ga je uit van onze gedeel­de men­se­lij­ke eigenschappen’.

Zelfcompassie is een boeddhistisch concept. In hoeverre zijn westerse psychologie en boeddhisme verenigbaar?

‘Veel weten­schap­pers medi­te­ren tegen­woor­dig zelf. Voor­al voor inzicht­sme­di­ta­tie (vipas­sa­na), waar ik zelf ook mee bezig ben, is gro­te belang­stel­ling, omdat het op geen enke­le manier uit­gaat van din­gen die je zou moe­ten gelo­ven, zoals in het Tibe­t­aans boed­dhis­me bij­voor­beeld voor­komt. Inzicht­sme­di­ta­tie is wat dat betreft zelf vrij weten­schap­pe­lijk. Voor mij was het pret­tig dat er al weten­schap­pe­lij­ke onder­zoe­ken lie­pen naar mind­ful­ness, waar­door de weg naar mijn onder­zoek naar zelf­com­pas­sie al enigs­zins gepla­veid was.

Boed­dhis­me en wes­ter­se psy­cho­lo­gie ope­re­ren bei­den op ver­schil­len­de, soms over­lap­pen­de, gebie­den en zit­ten elkaar abso­luut niet in de weg wat mij betreft. Ik denk en hoop dat de trend om boed­dhis­ti­sche inzich­ten te blij­ven onder­zoe­ken in de wes­ter­se weten­schap door­zet. Geluk­kig is de Dalai Lama daar ook een groot voor­stan­der van.’

Zelf­com­pas­sie bestaat vol­gens Neff uit drie com­po­nen­ten: vrien­de­lijk zijn tegen jezelf, besef­fen dat we ver­bon­den met elkaar zijn en mind­ful­ness. In haar boek ver­telt Neff dat ze in haar leven ver­schil­len­de keren is ‘gered’ door de zelf­com­pas­sie die ze voor zich­zelf opbrengt. Tij­dens haar niet zo vlek­ke­loos ver­lo­pen schei­ding bij­voor­beeld, of toen haar zoon­tje Rowan autis­tisch bleek te zijn.

Maar ook bij menings­ver­schil­len met haar hui­di­ge man, tegen wie ze ter afslui­ting van de huwe­lijks­ge­lof­te de woor­den sprak ‘In de eer­ste plaats zal ik je hel­pen com­pas­sie te koes­te­ren jegens jezelf’. En dat pro­be­ren ze dan ook, zelfs in het heetst van de strijd. In haar boek schrijft ze: ‘Geluk­kig zag ik kans om, voor­dat de boel echt uit de hand liep, tus­sen het knet­te­ren­de mitrail­leur­vuur door ‘zelf­com­pas­sie­pau­ze’ te pie­pen. We namen alle­bei een paar minu­ten om onze ogen dicht te doen en ons­zelf com­pas­sie te geven’.

Loop jij nu, na al dat oefenen met zelfcompassie, als een stralend engeltje door de dag?

‘Nee, zeker niet. Ik heb nog steeds een vrij nega­tie­ve basis­hou­ding. Ik kijk altijd eerst naar wat er niet goed is, en daar­na pas naar wat er wel goed is. Het lukt me ook zel­den om op het moment zelf in te zien dat ik zelf­com­pas­sie moet toe­pas­sen. Mijn man is helaas regel­ma­tig de dupe van mijn slech­te bui­en. Maar door­dat ik vaak de met­ta medi­ta­tie doe, waar­bij ik lief­de­vol­le vrien­de­lijk­heid jegens mezelf en ande­ren oproep, ben ik wel in staat om heel snel nadat ik uit mijn slof ben gescho­ten, in te zien dat ik fout zat. Ik vind het dan niet moei­lijk om toe te geven dat ik onre­de­lijk ben geweest en bied mijn excu­ses aan. Daar­door esca­le­ren situ­a­ties niet zo snel.

De aller­groot­ste uit­da­ging die ik ben tegen geko­men, was toen bekend werd dat ons zoon­tje Rowan autis­tisch was. Hij kon ein­de­loos over­stuur zijn en daar een enor­me sce­ne van maken. Ook was hij lan­ge tijd niet zin­de­lijk. We zijn uit­ein­de­lijk met hem naar Mon­go­lië gegaan om hem door sja­ma­nen te laten behan­de­len [deze reis is vast­ge­legd in de docu­men­tai­re en het gelijk­na­mi­ge boek The hor­se­boy].
Hij is nog steeds autis­tisch, en dat is ook pri­ma. Maar hij is daar wel zin­de­lijk van gewor­den en heeft niet meer van die uren­lan­ge huilsessies.

Tij­dens dat hele pro­ces heb ik enorm veel gehad aan het toe­pas­sen van zelf­com­pas­sie, omdat ik als ouder soms zelf­me­de­lij­den had dat ik geen gezond kind had en omdat we vaak niet wis­ten wat we met hem aan moesten. Nu gaat het geluk­kig een heel stuk beter met ons als gezin’.

We lijden allemaal onder ons eigen harde oordeel over onszelf, en vaak maken we het daarmee alleen maar erger. Waarom laten we ons dan massaal verleiden tot zelfkastijding, en gaan we niet over op het effectievere zelfcompassie?

‘Uit onder­zoek van kli­nisch psy­cho­loog Paul Gil­bert is geble­ken dat men­sen die zich­zelf hard ver­oor­de­len dat doen uit zelf­be­scher­ming. Vaak zijn die men­sen in het ver­le­den door hun ouders of ver­zor­gers slecht behan­deld, waar­door ze ver­strikt raak­ten in gevoe­lens van teder­heid en angst. Omdat ze hun ver­zor­gers niet kon­den ver­trou­wen, maar toch afhan­ke­lijk van hen waren, asso­ci­ë­ren ze lief zijn voor zich­zelf met pijn.

Daar­naast zijn men­sen er vaak van over­tuigd dat we lui wor­den als we ons­zelf niet bekri­ti­se­ren. We doen vaak heel erg hard ons best om din­gen te berei­ken, en straf­fen ons­zelf als dat (nog) niet lukt. Als we daar­mee stop­pen zijn we bang dat we hele­maal niets meer voor elkaar krij­gen. Het tegen­deel blijkt waar te zijn. Door con­stant kri­tiek op ons­zelf uit te oefe­nen, raken we ons geloof in ons­zelf kwijt en wor­den we min­der effi­ci­ënt. Als het al werkt om ons­zelf te bekri­ti­se­ren, dan is dat omdat het angst oproept. De daad­kracht die we door zelf­com­pas­sie ont­wik­ke­len, is ech­ter geba­seerd op lief­de, niet op angst’.

Tips voor het ver­gro­ten van je zelfcompassie:

  • Als je merkt dat je neer­bui­gend over jezelf denkt, pro­beer de toon van je con­ver­sa­tie te ver­an­de­ren. Doe als­of je het hebt tegen een goe­de vrien­din, die zou je ook niet afsnau­wen om haar zoge­naam­de fouten.
  • Bedenk je eigen zelf­com­pas­sie man­tra. Op momen­ten dat je het zwaar hebt met jezelf, maak je je eigen vari­a­tie op deze drie zin­nen: Dit is een moment van lij­den. Lij­den hoort bij het leven. Moge ik hier en nu aar­dig voor mezelf zijn.
  • Aai of omhels jezelf wan­neer je hard voor jezelf bent. De aan­ra­king zorgt voor onmid­del­lij­ke aan­maak van oxy­to­ci­ne, die de stress verdrijft.

Bron: arti­kel op Boddhitv.nl
Foto: Kalen Emsley on Uns­plash

0 0 stemmen
Beoordeel artikel
Abonneer
Laat me weten als er
guest
0 Reacties
Inline reacties
Bekijk alle reacties
0
Wil je een reactie geven op dit artikel? Cool!x
Scroll to Top